Het was op de derde dinsdag van september dit jaar alweer de dertigste keer dat onze opperreptilian / afgevaardigde van god / staatsclown / ceremoniële hoogwaardigheidsbekleder / topuitkeringstrekker* Beatrix de troonrede voorlas. Die schrijft ze gelukkig niet zelf, want dat zou allemaal wel erg op werk gaan lijken dat je best door onderdanen kunt laten doen. De onderdanen die het stukje schrijven verschillen per regeringsperiode en we zouden, ook door veranderende omstandigheden, best kunnen stellen dat geen troonrede gelijk is, daar deze inspeelt op de tijdgebonden maatschappelijke issues en veranderingen. Het lijkt mij derhalve een goed plan om eens wat van de afgelopen troonredes naast elkaar te leggen. Daarnaast neem ik u graag mee in het spel dat huidige politici spelen.

De troonredes

Alle vanaf 1958 gehouden troonredes zijn te vinden op:

http://www.nrc.nl/achtergrond/article1985444.ece/Troonredes

Om u de moeite te besparen dit allemaal door te lezen ben ik eens wat gaan Ctrl-F’en door deze documenten. In het kader van de crisis begon ik eens met het woord moeilijk, want het is natuurlijk ook vet moeilijk, een land regeren. We mogen blij zijn dat er zulke slimme mensen bestaan die dat kunnen. 

Moeilijk zorgt voor de termen: moeilijkheden, moeilijk, moeilijker enzovoorts. Dit land heeft door de afgelopen 60 jaar wel wat moeilijkheden gehad zeg! Zouden er ook dingen makkelijk zijn geweest? Neen! In mijn steekproef van 8 troonredes (‘80, ‘81, ‘73, ‘72, ‘66, ‘69, ‘90, ‘97) komt niet één keer het woord makkelijk voor. Het woord crisis komt in deze steekproef slechts voor als duiding voor de 2e Golfoorlog. Kwijlend van ontzag voor en huilend van medelijden met onze regenten bedacht ik me dat ik op deze manier nog een halfjaar bezig ben troonredes te analyseren Ik ben de steekproef toch maar even snel gaan lezen.

De troonrede geeft een voorzet tot de presentatie van de rijksbegroting en het beleid voor het aanstaande regeringsjaar. In de oude troonredes is goed te lezen dat het kabinet de leden van de staten-generaal een aankondiging geeft van wat zij kunnen verwachten op het gebied van wetswijzigingen. 

Wat opvalt is dat in het betoog naar de volksvertegenwoordiging toe er door de jaren heen minder concreet gesproken wordt. Onderstaande geeft een beetje weer welk gevoel ik krijg

1966

“Dit zal alleen mogelijk zijn als Gij, leden van de volksvertegenwoordiging, in voortdurend contact met ons volk in al zijn geledingen, daaraan Uw medewerking verleent.’

1980

‘De burgers zullen bereid moeten zijn een groter deel van hun inkomsten te besteden aan het wonen’

‘In de noodzakelijke matiging zullen allen moeten delen, maar wel naar de maat van hun draagkracht’

1981

‘Dat zal een zware opgave zijn, maar wel één die uitvoerbaar is. Als iedere burger zich daarvoor wil inspannen en bereid is de nodige offers naar draagkracht te brengen is er goede reden om de toekomst met vertrouwen tegemoet te zien’

2006

‘Vrije verkiezingen zijn van essentieel belang voor onze democratie. Zij zijn de uitdrukking van onze individuele vrijheid. Maar zij zijn evenzeer van betekenis voor de gezámenlijke verantwoordelijkheid die we hebben voor de wereld om ons heen, voor elkaar en voor onze toekomst.’

2007

‘Deze rechten vragen van ons allemaal verantwoordelijkheid en verdraagzaamheid. Onze kracht ligt in samen werken en samen leven.’

2008

‘De regering beseft dat zij dit niet alleen kan. Eenieder zal daaraan vanuit eigen verantwoordelijkheid een bijdrage moeten leveren.’

2009

‘De regering doet een beroep daartoe op alle Nederlanders en een ieder die in Nederland woont. Er rust een verantwoordelijkheid op ons allen, jong en oud, burgers en bestuurders, werknemers en werkgevers.’

Door de jaren heen lijken we met zijn allen veel verantwoordelijker geworden voor de situatie in dit land en in de wereld. Daar waar het kabinet in de eerdere jaren goed wilde aangeven wat er ging gebeuren op het gebied van wetten (en daar in 1966 zelfs indirect om medewerking vraagt) komt het de laatste jaren op collectieve verantwoordelijkheid neer: 

Prinsjesdag hoort een overzicht te geven hoe en wat er met geld gesmeten wordt het aankomende jaar. Maar de huidige troonrede geeft het euvel eigenlijk al zeer mooi aan in haar eerste zin:

‘De huidige tijd vraagt om vastberadenheid en bereidheid tot verandering.’ 

Vrij vertaald:

‘We vragen beide, maar wij bepalen wel wanneer wat geboden is.’

De politieke discussie

Mensen met standaard meningen zijn doorgaans wel op straat te vinden. De dooddoener: ‘er wordt veel gezegd maar niets is duidelijk’ pik je na een kwartiertje met een camera door een winkelstraat sjouwen wel op en ik kan het er alleen maar mee eens zijn. De troonrede bewijst de enorme afstand tussen de machthebber en zijn onderdanen en houdt deze in stand. Hoe dat linguïstisch in zijn werk gaat kunt u lezen:

http://www.onzetaal.nl/nieuws/troonrede.pdf

Aan het stukje tekst vol met oubolligheid, dat wordt voorgelezen, valt eigenlijk niet zoveel te leren over hoe de politiek ieder jaar weer ons van alles door de strot probeert te duwen. De waas van complexiteit die over onze ogen wordt getrokken kent zijn weerga niet. Gelukkig is staatsbegroting gewoon rekenen met veel nulletjes:

Als ik een huis koop van 360000 euro, en daar heb ik een hypotheek op. Vervolgens moet ik ieder jaar 40000 euro bijlenen omdat mijn aflossing en kosten hoger zijn dan mijn inkomen. Binnen hoeveel tijd zit ik in de schuldhulpverlening? Wanneer ga ik failliet? Had de bank mij in eerste plaats zoveel geld geleend om dat huis te kopen?

Misschien is het schouwspel wel gericht op ons het gevoel te geven dat er voor elke mening in dit land wel een politicus te vinden is…een soort van virtuele democratie?

Een aantal zaken die mij vandaag opvielen:

• Lijsttrekker voor de partij van de dieren verschijnt op TV met een zwarte koksmuts op, beschreven met: ‘meatless Monday’ dit omdat vleesindustrie meer CO2 uitstoot heeft dan al het andere.
• De discussie tussen fractievoorzitters van de oppositiepartijen vernauwt zich tot het verhogen van de AOW-leeftijd en de hypotheekrenteaftrek zonder daarbij alle getallen te noemen die de voorgestelde maatregelen verduidelijken.
• Agnes Kant spreekt over “gewone mensen” die de lasten moeten gaan dragen. Wat zijn gewone mensen?
• Geert Wilders meldt dat het kabinet net zo goed kan ophouden en er nieuwe verkiezingen dienen te komen.
• Mark Rutte vraagt zich af waarom mensen die “het een beetje beter doen” meteen vet moeten gaan betalen.

Het zijn dagprinsjes, morgen worden ze vervangen door voetballers, en in het weekend door de finalisten van Idols.

De nieuwe verzuiling

Ontzuild Nederland ging los in de jaren 60 en 70. Men nam afstand van het soort (christelijk) geloof dat met de paplepel was ingegoten en vond elkaar in nieuwe idealen. Zou het zo zijn dat men met deze idealen aan de haal is gegaan om een nieuw soort verzuiling in gang te zetten? We weten het eigenlijk wel; de liberalen zijn niet liberaal, de socialisten niet socialistisch, de conservatieven zijn niet conservatief, de linksen niet links en de rechtsen niet rechts. Van te voren is bepaald over welke issues er echt geclashed gaat worden (deze keer de AOW-leeftijd en hypotheekrenteaftrek). Iedereen wil investeren in onderwijs, iedereen is het eens met elkaar als het gaat om klimaat. Waar zijn de echt afwijkende meningen dan? Klimaatleugen? No way! Iemand nog direct weg uit Afghanistan? Scheelt een hoop geld hoor!

Men denkt over het algemeen dat het politieke spectrum vooral bestaat uit links of rechts. Ik denk er anders over: Politieke partijen richten zich waarschijnlijk op marktsegmenten in de samenleving. De troonrede geeft me bijzonder weinig houvast de hypothese van deze nieuwe vorm van verzuiling te bewijzen. Misschien dat de algemene beschouwingen uitkomst bieden.

In de troonrede staat vooral dat we het allemaal samen moeten doen en verantwoordelijk zijn. Maar als dat echt zo is, leden van de regering en de staten generaal…..dan kunnen we dat ook wel zonder jullie.

*doorhalen wat niet van toepassing is