U kent zeker dat spelletje wel, Monopoly. Het is de bedoeling om meer assets te vergaren dan je tegenstanders teneinde hen de afgrond in te jagen. Ondanks deze zure competitieve insteek is het spel wel eerlijk. Vanaf het begin sta je allemaal op start en gooi je met dobbelsteentjes, daarmee heeft iedereen in principe een gelijke kans om zoveel mogelijk straten en stations te vergaren en uiteindelijk het spel te winnen.

Een tijd geleden solliciteerde ik op een hogere functie binnen mijn bedrijf. Ik vertelde tegen een collega dat ik had gesolliciteerd. Deze collega kwam erg geïnteresseerd en betrokken over. Hij vroeg me wat ik allemaal zou gaan vertellen in mijn sollicitatiegesprek. Dat deed ik natuurlijk uit de doeken teneinde misschien wat constructieve feedback te ontvangen. Nadat ik deze collega van alles had verteld kreeg ik te horen dat hij zelf ook op de functie had gesolliciteerd om vervolgens nog wat holle termen te horen over hoe hij deze functie zag. Ik werd aangenomen.

De sociale monopolist speelt eenzelfde soort spel als de collega. Het vergaren van informatie om, in bovenstaand geval, een stapje voor te kunnen zijn op anderen. Het transactionele model van gedrag en communicatie lijkt te zijn ingeruild voor een heus handelsmodel, waarbij de ene persoon altijd beter uit de communicatieve gedragingen probeert te komen dan de persoon met wie hij de communicatie aangaat. Op zich kan ik me hier iets bij voorstellen in deze competitieve samenleving, en als het om geld of functies gaat is het zelfs misschien wel dé manier om in deze maatschappij overeind te blijven. Sociaal monopolisme heeft helaas een nare sociale keerzijde, en waar ik een backstabbende collega nog de rug kan toekeren, is dit in “vriendschappen” een ander verhaal. De informatie waarmee in dit geval gehandeld wordt is veel persoonlijker.

De Sociale Monopolist: een beschrijving
De Sociale Monopolist heeft veel van dezelfde kenmerken die ook een vertrouwenspersoon zijn toe te schrijven. Vaak komen ze erg geïnteresseerd en betrokken over, er zal geen directe veroordeling volgen op hetgeen wat je zegt, het wordt ter kennisgeving aangenomen en begrip wordt getoond via een goede dosis inlevingsvermogen. Wat is het verschil?

Een vertrouwenspersoon neemt informatie aan niet omdat ie het wil, maar omdat ie het in vertrouwen krijgt. De vertrouwenspersoon heeft de vaardigheid deze informatie op een plek op te slaan waar niemand er zomaar bij kan. De sociale monopolist neemt informatie aan omdat ie het wil hebben, en gaat er actief naar op zoek. Met de persoon waar informatie dient te worden gewonnen gaat hij/zij een op het oog gelijkwaardige betrekking aan, deelt veel informatie over zichzelf en gaat altijd heel leuk om met jou vrienden/vriendinnen.

Herkent u dit? Nog niet? OK…de sociale monopolist heeft dus met u een relatie waarin veel over elkaar uitgewisseld wordt, en u gaat er vanuit dat dit allemaal in een gelijkwaardige vertrouwensband plaatsvindt…....en hij of zij kletst waarschijnlijk altijd gezellig met uw vrienden/vriendinnen alleen als u er zelf bij bent? Neen! Een sociale monopolist kan alleen maar functioneren in een groep, OOK met uw vrienden en vriendinnen is er een zelfde betrekking aan gegaan waarin er informatie over de personen wordt uitgewisseld. Uiteindelijk staat uw nieuwe vriend/vriendin met zeer volle handen in uw sociale omgeving. Door nu mondjesmaat wat ingewonnen informatie te gaan doorspelen binnen de sociale groep verkrijgt de sociale monopolist een machtspositie. Er kunnen conflicten worden gecreëerd én opgelost, de sociale monopolist blijft altijd buiten schot want hij/zij heeft altijd de informatie om de problemen op te lossen(die al dan niet zelf gecreëerd waren). 

De angst
Veel mensen kennen wel een dergelijk persoon in hun leven of hebben daar zelfs goede vriendschappen/relaties door geruïneerd zien worden. Zijn dit slechte mensen?

Iedereen loopt eigenlijk wel met het conflict rond over meer informatie van mensen te beschikken dan er vrij kan worden rondgebazuind, dit heeft te maken met het feit dat u in vertrouwen bent genomen door een ander en eigenlijk zou u daar best een goed gevoel over mogen hebben. Maar goed, u bent nu eenmaal gezegend met een bepaald ethisch besef, sommige informatie die u in vertrouwen gegeven wordt kan een ethisch conflict veroorzaken, en het is ook zoveel, en soms brengt het mensen juist nader tot elkaar als u degene bent die twee personen met eenzelfde probleem, dat aan u in vertrouwen is verstrekt door beide, met elkaar in contact brengt. Allemaal overwegingen die bepalen hoe u uiteindelijk met vertrouwelijke informatie omspringt. 

Misschien is de Sociale Monopolist wel erg goed in hetgeen wat hij/zij doet, zelfs zo goed dat er in eerste instantie door de sociale groep waarin hij/zij verkeert gretig gebruik van wordt gemaakt. Er worden misschien wel wat langlopende vetes bijgelegd en de Monopolist wordt na een tijdje als een bindende factor binnen het geheel geaccepteerd. Er wordt zelfs steeds meer gebruik gemaakt van de Sociale Monopolist, totdat de maximumcapaciteit is bereikt en de Sociale Monopolist fouten gaat maken. Er komt vertrouwelijke informatie bij iemand terecht waar dat niet had moeten gebeuren en in een lang en pijnlijk proces, waarin de Sociale Monopolist de boel bij elkaar probeert te houden en daarbij nog meer fouten maakt, valt de groep uit elkaar. Het enige dat de Sociale Monopolist nog heeft kunnen doen is zelf buiten schot blijven. Dat is misschien ook wel gerechtvaardigd, daar hij/zij de rol binnen de groep misschien wel helemaal niet wilde, maar uit angst controle over informatiestromen probeerde uit te oefenen. Dat maakt Informatie-monopoly een geschikte kandidaat voor de term Programma. Het lijkt in eerste instantie een sociaal programma, daar ik vermoed dat dit gedrag reeds aan de gang was voordat er ooit instituten waren.

Het instituut en informatie.
Vervangt u de term Sociale Monopolist in het bovenstaande eens door Overheid. Ziet u de gelijkenis? Een enorme massa mensen heeft de overheid in vertrouwen genomen om bepaalde informatie over zichzelf kenbaar te maken. Eerst werd in angst besloten om vertrouwelijke informatie vast te laten leggen. Zo is het bijvoorbeeld niet toegestaan om een huis te betrekken waarvan de eigenaren op vakantie zijn. Er is immers vastgelegd dat zij eigenaar zijn van het huis. Dat is dan weer informatie die beschikbaar is voor veel andere mensen. De roep om veiligheid brengt dus een informatiestroom naar de overheid op gang, deze overheid zal daar iets mee moeten doen. Maar ja, bij de overheid werken ook weer mensen, wiens informatie ook weer bij de overheid geregistreerd is. En zij moeten met de vastgelegde informatie bepaalde zaken uitvoeren vanwege hun functie. De mensen binnen de overheid komen in steeds grotere mate met zichzelf in conflict vanwege het informatie-monopoly wat het instituut, waarvoor zij werken, heeft. Hierdoor is er vanuit angst maar één mogelijke uitweg in dit conflict: we leggen alles van iedereen vast. Maximale veiligheid en geen conflictsituatie: gelijke monniken gelijke kappen.

Jammer, een programma wat sociaal is begonnen nam institutionele vorm aan en gaf daarmee de eerste aanzet tot de staat waarin wij nu leven. Er kan zelfs momenteel op grote schaal misbruik van worden gemaakt. Begrijpelijk is dat zieke mensen zieke dingen gaan doen op de zieke plekken waar dit ziek kan, kijk maar naar de artikelen op dit weblog over politie-controles, wetswijzigingen(die niet door de media worden genoemd) en achterlijke arrestaties van mensen die geen vlieg kwaad hebben gedaan. Mijn stelling is: Hebben wij dit misschien allemaal over onszelf afgeroepen? Is het pyramide-spel door onszelf begonnen of mogen we naar iemand anders wijzen?

Gooi alles wat u over mij heeft maar op straat lieve overheid, ik heb liever dat iedereen het weet dan alleen u….............