Interview Arie Huisman, de werkpaardenman

0 1 2 3

Interview Arie Huisman, de werkpaardenman

Door Landloper

Hieronder volgt het eerste deel van het gesprek dat ik tijdens mijn wandeling had met Arie Huisman over het werken met paarden. Meer over Arie Huisman lees je op zijn website houtslepen.blogspot.com.


Landloper:	ik kwam over die hoge brug over de IJssel aanlopen. Daar heb je wel een prachtig uitzicht
Arie:	ja, een stukje naar achteren in de uiterwaarden zit nog een oude boer die nog steeds met paarden boert. Hij wordt nu wel echt oud, dus hij doet niet veel meer. Maar hij heeft altijd nog met paarden doorgewerkt. Hij had helemaal niks. Daar zit nog geen eens riolering in het huis. Hij past zo in een showroom over vroeger. Het is nu geloof ik van Natuurmonumenten. Tegen de tijd dat hij dood gaat zal het huis wel afgebroken worden. Hendrik-Jan Wassink heet hij. Rien Poortvliet heeft hem ooit nog geportreteerd.
Landloper:	Heeft hij daar soms zijn inspiratie met paarden vandaan gehaald ?
Arie:	Hij heeft daar heel veel tekeningen gemaakt. Hendrik-Jan vindt het leuk om erover te vertellen. Hij is vrijgezel dus dat maakt het leven ook een stuk makkelijker om zo te leven. Geen vrouw die zit te zeuren of je je troep hebt opgeruimd, want de kippen zitten bij hem in de keuken. De kalveren kwamen bij hem in de keuken de melk ophalen, hij ging niet eens naar ze toe. Als je koffie bij hem kwam drinken, dan moest hij eerst de kippen van tafel jagen.
Landloper:	Wanneer is jouw eerste contact met paarden ontstaan ?
Arie:	Ik ben geboren op een heel klein gehuchtje hier in de buurt, klein Amsterdam. Dat was een late onginning vanuit de jaren 30 waar tot na de oorlog nog redelijk wat armoede was. Boeren hebben daar nog heel lang doorgewerkt met paarden. Mijn vader was daar de lokale hoefsmid en alle boeren in de buurt kwamen daar met hun paarden om beslagen te worden.
Landloper:	Dus jij bent nog echt meet werkpaarden opgegroeid ?
Arie:	Ik ben één van de laatste die daar nog mee heeft kunen opgroeien. Want toen ik een jaar of twaalf was toen was het in één keer over. Dat was precies het breekpunt waarop de paarden de landbouw zijn uitgegaan, tussen 60 en 70. Toen zijn ze pas verdwijnen. Zo heel lang geleden is dat nou ook weer niet.
Landloper:	Nou daar zeg je wat. Mijn moeder komt uit Zwolle en ik kan me herinneren dat toen ik een klein jongetje was daar nog verschillende hoefsmeden zaten. Door de open deuren zag je dat ze de paarden aan het beslaan waren en dat waren geen luxe paarden.
Arie:	De laatste kleine boertjes zijn nog tot midden jaren zeventig doorgegaan. Maar toen ik een jongetje van vijf,zes was werkten zelfs de wat grotere boeren nog met paarden. Daarna is de trekker opeens opgekomen en toen was het ook in een paar jaar bekeken.
Landloper:	Dus in de jaren 70 was het opeens afgelopen Maar wanneer ben jij er dan weer mee begonnen ?
Arie:	Ik ben er in mijn hoofd nooit mee gestopt. Want ik heb daarna alles met paarden gedaan wat je ermee kan doen. Ik ben 16 jaar koetsier in de koniklijke stallen geweest, ik heb in de sport heel leuk meegedaan. En uiteindelijk realiseerde ik me dat er niks leukers is om echt met paarden te werken. Er is bijna geen mooier geluid dan een ploegschaar die door de grond snijdt, die zingt gewoon. Dat zal iemand die met een trekker werkt nooit horen, want de trekker maakt teveel lawaai. En dat geluid dat kent bijna niemand meer. Hoe die grond zich opent zonder wat voor belasting dan ook, dat is bijna poëtisch.
Landloper:	Ik kan me niks bij het geluid voorstellen, maar ik kan me wel filmpjes en foto's herinneren en dat ziet er inderdaad prachtig uit.
Arie:	En daarnaast kreeg ik voor mezelf vrij snel het idee dat het met die olie ooit een keer goed mis zou lopen.
Landloper:	Toch wil ik daar zometeen even op terug komen. Dat je altijd met paarden hebt opgetrokken is me nu duidelijk. Maar wanneer ben je dan weer begonnen er mee te werken ?
Arie:	Puur in de hobbysfeer. Ik kocht toen met mijn ex-vrouw een oud boerderijtje met een hectare grond erbij. Ik zette daar eerst een paar sportpaarden op. Maar die wei moet je toch ook een keer slepen en toen kwam het paard al weer gauw in beeld. Een trekker had ik niet en om de ploeg nou achter mijn auto te hangen is ook niet echt handig.
Landloper:	Onder het mom, ik heb dat beest er toch staan dan kunnen we er beter wat nuttigs mee doen.
Arie:	Ja, en daarna kwam ik in de gelegenheid om een schapenmelkbedrijf te kopen in Twente en wilde ik ook weer met paarden gaan boeren
Landloper:	Want die eerste ervaring die leerde jou waarschijnlijk: dit gaat eigenlijk best wel goed ?
Arie:	Ja en ik wist uit het hele nabije verleden dat het gewoon mogelijk was en dat het geen gekkigheid was. Uiteindelijk had de generatie voor mij het altijd met paarden gedaan, dus waarom zou het nou opeens niet meer mogelijk zijn. Dat kan niet zomaar afgelopen wezen en niet meer kan. Dan is of je instelling niet goed voor. En daar kan ik me wel iets bij voorstellen want je loopt toch 30-40km per dag als je achter een paard loopt. En een trekker daar stap je op en dan loopt ie vanzelf.
Landloper:	Is dat werkelijk zo ? Dus ik heb eigenlijk die hele wandelhobby niet nodig, ik moet gewoon met een paard gaan werken.
Arie:	Weet je wat het ook is. Ze vinden het allemaal heel normaal dat er weer windmolens zijn. Je ziet weer overal schaapskuddes lopen. Maar met paarden werken dat zou opeens een heel raar verhaal wezen.
Landloper:	Dat klinkt inderdaad heel vreemd
Arie:	We kunnen hier niet verder langs de IJssel, dus laten we verder door de binnenstad te gaan lopen.
Landloper:	Dus je bent het eerst als hobby wezen toepassen. Toen kreeg je een eigen bedrijf en ben je commercieel met paarden gaan werken. Maar schapen hebben toch geen paarden nodig ? Die grazen hun eigen eten toch wel bij elkaar ?
Arie:	Ja, maar die melkschapen moet je in de winter nog wel wat kunnen voeren met gras en granen.
Landloper:	Okay en die verbouwde je zelf.
Arie:	Dus ik ben al heel snel in een pilot boeren voor de natuur terecht gekomen. Dat is een nieuw initiatief. Als je de natuur van rond de jaren 50 terug wilt hebben, dan kan je dat met allerlei rare maatregelen doen zoals maaibeheer en bepaalde perioden niet beweiden. Maar je kunt ook de condities uit de jaren 50 weer terugbrengen en dan krijg je vanzelf de natuur weer terug die er toen was. Dus je brengt het grondwaterpeil terug naar het niveau wat er toen was en je zorgt ook dat er net als toen nauwelijks input van mineralen op het land terecht komt. Als je die oude situatie terug brengt dan krijg je ook de natuur van toen weer terug. Maar daar hoort dan natuurlijk wel een fatsoenlijke hectarevergoeding bij.
Landloper:	Ik wil daar graag wat meer over weten. Op zich begrijp ik dat verhaal. Er werd vroeger veel minder mest op het land gebracht en geen voer van buiten ingevoerd. Dus de kringlopen waren min of meer gesloten. Maar dat heeft op zich niets met het ploegen met een paard te maken.
Arie:	Maar in de jaren 50 ploegden ze ook al met het paard als vroeg of laat in het jaar de grondwaterstanden nog hoog waren, terwijl je dan met de trekker niks kunt op het land. Dus als je nu weer met paarden zou gaan werken dan heb je op die momenten rechtstreeks economisch voordeel.
Landloper:	In West-Nederland zijn ze om die reden de grondwaterpeilen gaan verlagen zodat de trekkers ook vroeg in het voorjaar al op het land kunnen rijden
Arie:	In Friesland is het heel opvallend dat de oude natuurterreintjes hoger liggen dan de omringende landbouwgronden. Je vraagt je dan af hoe kan dat, want die natuurterreinen waren vroeger de natste gedeelten die niet door de landbouw gebruikt werden.De rest van de grond is daar steeds verder ingeklonken omdat ze het grondwater zijn gaan verlagen. En elk jaar verdrogen de natuurterreinen steeds meer.
Landloper:	Maar dan moet je me toch nog even uitleggen wat is nou de relatie tussen mestgift en paarden ?
Arie:	Omdat je met paarden minder verdichting van de bodem krijgt kan je mestgift naar beneden. Leo de Visser in Rithmen, een tuinder, werkt al 25 jaar uitsluitend met paarden op zijn land.En hij werkt dus met een stikstofgift van hooguit 70kg stikstof per hectare en soms zelfs lager. Maar zijn opbrengsten zijn vergelijkbaar met bedrijven die 170kg stikstof per hectare gebruiken. Het enige verschil met zijn buren is dat hij alle arbeid met paarden verricht. Hij ploegt met paarden, hij oogst met paarden, hij doet alles met paarden. En als je zijn grond voelt, hele zware zeeuwse klei, die is bij hem gewoon ruw, mooie losse grond. Als je de grond van zijn buurman voelt is het net of je met pottenbakkersklei aan het spelen bent.
Landloper:	Maar hoe komt dàt dan. Ik begrijp dat je die grond met tractoren verdicht, maar wat gebeurt er dan met die mest ?
Arie:	De verdichtingskegel van een tractor die kun je diep in de grond terug vinden. Die kegel is bovenaan breed en onderaan loopt ie in een puntje toe. En die verdichting die kun je daadwerkelijk zien in de grond. Als je die los graaft dan zie je een schuine rand in de grond zitten waar die dichter is geworden. En alles wat verdicht krijgt minder zuurstof, en daarmee minder bodemleven.
Landloper:	Betekent dat in feite ook dat die mest in die verdichte laag nauwelijks meer bereikt kan worden.
Arie:	Neen, die mest wordt slecht omgezet en gemineraliseerd en planten hebben daar dus veel minder aan dan aan mest in losse grond. Je ziet ook dat die klei vaak helemaal blauw is als gevolg van zuurstofgebrek. En dat is dus een rechtstreeks gevolg van het gebruik van zware machines op grond die dat eigenlijk gewoon niet toelaat.
Landloper:	Okay, dat is een duidelijk verhaal. Nou even terugkomend over waar je zelf net al even over begon: Peak-oil. Het gaat nu allemaal perfect met die tractoren, dus waarom zouden we overstappen? Maar jij zegt binnenkort gaat dat veranderen, want op deze manier kunnen we niet verder gaan.
Arie:	Ik hoop eigenlijk niet dat het zal gebeuren, want ik denk dat er behoorlijk wat chaos uitbreekt als er echt een zwaar oliegebrek komt. Maar als de wal het schip niet breekt het schip nog eens door de wal. Dus mischien is het toch slimmer om er langzaam eens anders mee om te gaan. Iederen heeft tegenwoordig de grootste mond over CO2-uitstoot en klimaatsverandering en dan discussieren we weer of de wetenschap wel gelijk heeft of niet. Maar het kan toch een hele simpele discussie wezen: Waarom maken wij er toch zo'n smeerboel van ? Waarom zeuren we zo over CO2, terwijl we niet zeuren over al die andere rotzooi die in die uitlaatgassen zitten ? En dan zou de temperatuur stijgen, so what ? Dat het water vervuild is, dat bijna elke vierkante meter grond vervuild is, als we ons daar nou eens druk over zouden maken. Dan pak je automatisch die klimaatverandering mee. Overigens hebben ze mij nog niet kunnen overtuigen of het nu kouder of warmer gaat worden
Landloper:	Mij ook niet en volgens mij steeds minder mensen met wat er de laatste tijd allemaal boven tafel is gekomen rond die IPCC-club.
Arie:	Bijvoorbeeld het feit dat ze steeds minder meetpunten zijn gaan gebruiken, alleen die warmer wilden worden. Daarmee maak je jezelf niet erg geloofwaardig.
Landloper:	Sowieso heb ik begrepen dat veel van die meetstations opnieuw zijn ingericht en praktischer gemaakt. En dat praktischer maken betekent in de praktijk vaak dat ze in de buurt van de bebouwing zijn geplaatst waarmee de temperaturen die gemeten worden automatisch stijgen. Wat ik zelf soms ook denk wat doen we allemaal wel niet in onze vrije tijd ? Als je alleen al kijkt naar hoeveel mensen met paardrijden bezig zijn. Als die mensen nou lekker door de week op het land zouden kunnen werken met die paarden ?
Arie:	Ja, dan maak je inderdaad al enorm veel winst. Maar het kan nog veel gekker. Ik ben in de zomer schaapsherder en ik reis me vijf slagen in de rondte met het meest groene beroep. De ene keer willen ze me in Friesland hebben en het volgende jaar zit ik op de Veluwe. Ik schaam me dood, maar ik rij bijna 70.000km per jaar. Het is te ridicuul voor woorden.
Landloper:	Hoe is het uiteindelijk afgelopen met je schapenbedrijf
Arie:	Dat bedrijf is beëindigd en daar woont nu een rijke zakenman uit het westen.
Landloper:	Betekent dat dan dat je toch met die paarden je bedrijfsvoering niet rond kon krijgen ?
Arie:	Neen, dat kwam vooral door de scheiding waarin ik in terecht kwam waardoor het bedrijf gesplitst moest worden. En daar bovenop kwam dat ik door fouten van ambtenaren de subsidie uit het project boeren voor de natuur misliep.
Landloper:	Maar als natuurboer wil je toch niet bezig zijn met die vervelende papierwinkel ?
Arie:	Nee, eigenlijk niet. Maar als je probeert de grondwaterstand te verhogen en de mestgift te verminderen dan krijg je in eerste instantie toch met verminderde opbrengsten te maken. Dat is in feite dezelfde reden waarom boeren hun koeien niet meer buiten hebben lopen, dat kunnen ze gewoon niet betalen. En als de consument niet bereid is meer te betalen voor een natuurlijk en kwalititatief beter product, heb je subsidies nodig om je kosten vergoed te krijgen. Hou er rekening mee dat heel veel zaken in de landbouw in feite puur uit armoede gebeuren. Er zijn zoveel boeren, die gewoon helemaal niks verdienen.
Landloper:	Terwijl ze tegelijkertijd voor miljoenen aan leningen uit hebben staan. Je zou toch denken als je zoveel geld moet investeren en je houdt uiteindelijk niks over en mischien verlies je er zelfs wel op. Uiteindelijk als je een heel klein bedrijfje hebt en je werkt alleen maar met paarden en met spullen die je ter plekke beschikbaar hebt, dan moet dan toch veel rendabeler kunnen zijn ?
Arie:	Dat is ook veel rendabeler. Maar niemand komt op het idee om het zo klein op te zetten. En diegenen die wel op het idee komen zijn al zo vaak op hun bek gegaan dat ze geen cent meer te makken hebben.
Landloper:	Maar jij bent wel op dat idee gekomen maar het is je uiteindelijk niet gelukt
Arie:	Maar ik ben begonnen met 250 melkschapen en een jaarproductie van 80000 liter en ik was toen een van de grootste melkschaapbedrijven.
Landloper:	Je was dus ook niet klein en ook een slachtoffer die fors heeft moeten investeren ?
Arie:	Ja, ik ben er op dezelfde manier ingestonken als alle andere boeren. Alleen het boeren voor de natuur project bood mij de mogelijkheid om het echt helemaal anders te doen. Dat project bood mij namelijk een fatsoenlijke hectarevergoeding.
Landloper:	Als je nou terugkijkt, wat zou jij dan een beginnende boer adviseren ?
Arie:	Mijn leerlingen adviseer ik begin met 5 hectare, zo klein dat iedereen denkt dat kan nooit. Met een kleine persoonlijke lening kom je namelijk de halve wereld rond. Ga groffe groenten telen, die je met paarden van het natte land kan halen als een ander dat niet kan en dan krijg je een flinke prijs. Ook met 20 melkschapen en 3-4 hectare grond moet het mogelijk zijn om de kost te verdienen. Het kan allemaal
Landloper:	Hoe reageren je leerlingen als je met dit soort adviezen komt ?
Arie:	Het klinkt ze heel ongeloofwaardig in de oren. Ook in de BD-landbouw kunnen mensen zich nauwelijks voorstellen dat het zo zou kunnen. Totdat je puur met cijfers komt, dan gaan ze opeens zelf rekenen en dan begint het ze langzaam te dagen.

Door Gastschrijver op 11-02-2010 om 17:30 in Opmerkelijk nieuws 4 reactie(s) | 557 keer bekeken

e-mail naar vriend(in) | download PDF-versie

Uw commentaar

De RSS-feed van de commentaren op dit topic

Door Streep op 11-02-2010 om 19:21 | #19513 - quote dit commentaar

Leerzaam en inspirerend, zo lees ik ze graag.
Dank, Landloper. Een prachtig initiatief.

Door Faam op 12-02-2010 om 18:40 | #19616 - quote dit commentaar

Heel mooi verhaal.

Door niemand op 13-02-2010 om 16:20 | #19682 - quote dit commentaar

“It is no measure of health to be well adjusted to a profoundly sick society.”
—Jiddu Krishnamurti

Prachtig artikel, Landloper en Arie bedankt!

Door

landloper op 13-02-2010 om 19:30 | #19695 - quote dit commentaar

Not all those who wander are lost
http://www.landloper.org

Dank u.

Zulke plaatjes zouden ook heel goed in LOHTV kunnen

Mijn idee was eigenlijk om podcasts te gaan maken. Ik had al een voorbeeldje neergezet. Inhoudelijk denk ik dat het wel een aardig concept is, maar de kwaliteit laat grotendeels te wensen over. Podcasts zijn ook lekker makkelijk te realiseren als je een beete buiten de civilisatie raakt. ‘s avonds in je tentje ff een halfuurtje knutselen en de zaak is klaar. Zo’n interview als tekst uitwerken kost zeker 4-5 uur werk. Dat zie ik mezelf in mijn tentje niet gauw doen, nog afgezien van het accu-probleem.

Uw naam/nickname:
Uw e-mailadres:	(alleen als u notificaties wilt ontvangen)