De meeste mensen denken dat rijkdom gaat over geld. Maar dat is natuurlijk niet zo.
Rijkdom gaat over arbeid. Geld is niets meer dan een tegoedbon voor arbeid. Je verkrijgt die tegoedbon door zelf arbeid te leveren, en je kunt er arbeid van anderen mee kopen. Geld dat je bezit, vertegenwoordigt dus arbeid die je in het verleden geleverd hebt, en daarmee heb je arbeid die in de toekomst geleverd gaat worden tegoed. Maar zo word je natuurlijk niet rijk.
Alle prijzen van alle producten en diensten die je kunt kopen, bestaan uit arbeid (plus winst, maar daarover verderop meer). Grondstoffen zijn immers gratis en door de natuur geschonken. Pas wanneer er arbeid aan wordt toegevoegd, door ze bijvoorbeeld op te graven, krijgen ze een geldwaarde. En dat is logisch want geld vertegenwoordigt arbeid. Voor iedere euro of dollar die in omloop is, heeft iemand gewerkt.
Meer dan 90% van alle rijkdom op de wereld is in het bezit van 1% van de wereldbevolking. Dat houdt dus in dat er voor de overgebleven 99% van die wereldbevolking maar 10% overblijft om te verdelen. Daarom leven de meeste wereldburgers in armoede. Toch is alle rijkdom (arbeid dus) geleverd door die 99%. En dat houdt dus in dat de gemiddelde wereldburger zo’n 10 uur arbeid moet leveren om er één uur arbeid voor terug te kunnen kopen. De rest (negen uur) komt ten goede aan die één procent van de wereldbevolking. En die één procent noem ik hier voor het gemak: de elite.
De rijkdom van die elite bestaat ook uit arbeid. Arbeid uit het verleden: hun paleizen, limousines en jachten waarvan ze kunnen genieten als ze daar zin in hebben. Maar die rijkdom bestaat ook uit arbeid die in de toekomst geleverd gaat worden. In de vorm van een tegoedbon voor arbeid: geld.
De rijkdom van de elite bestaat dus ook uit arbeid. Alleen niet hun arbeid. Het verschil tussen de elite en de rest van de wereld, is dat de elite niet voor haar rijkdom werkt of gewerkt heeft. Die rijkdom bestaat namelijk uit arbeid die anderen geleverd hebben of nog gaan leveren. Omdat een dag maar 24 uur heeft, is het onmogelijk om 90.000 (negentigduizend) procent meer arbeid te leveren dan gemiddeld. De rijkdom van de elite kan dus alleen maar bestaan uit arbeid van anderen.
Om jezelf de arbeid van anderen toe te eigenen, bestaan er verschillende methoden. De eerste methode is ouderwetse slavernij. Je vangt wat negertjes in Afrika, en die laat je werken. En de vruchten van hun arbeid zijn voor jou, en niet voor de negertjes.
Maar de moderne manier om arbeid te stelen, bestaat uit drie componenten: rente, belasting en winst. En dat lijken drie verschillende dingen, maar ze zijn het niet. Het is allemaal rijkdom die bestaat uit gratis arbeid. Dat wil zeggen: gratis voor de elite, niet voor degenen die de rijkdom gegenereerd hebben door ervoor te werken (de rest van de wereld). En voor gratis arbeid bestaat een ander woord: slavernij. Deze keer in een modern jasje.
Rijkdom kan dus alleen maar bestaan uit slavernij.
Mensen komen niet zomaar uit zichzelf de vruchten van hun arbeid aan de voeten van de elite brengen. Daarvoor moet die elite dus een systeem bedenken. Eén van die systemen is rente.
De elite bezit zelf de banken, en kan dus geld maken uit het niets. Toch drukken niet zomaar geld en stoppen ze dat in hun eigen portemonnee. Nee, dat zou geen zin hebben, want dan vertegenwoordigt dat geld geen arbeid, en dan is het waardeloos.
Wat ze doen is het volgende: ze maken het geld uit niets (zonder er zelf arbeid aan toe te voegen: ze veranderen een getalletje in en computer of geven anderen de opdracht bankbiljetten te drukken), en lenen dat vervolgens uit. Tegen rente. Bijvoorbeeld aan jou.
Jij leent dat geld om een huis te laten bouwen. Je huurt een aannemer in, die levert de arbeid, en jij geeft het geld dat je van de bank leende aan die aannemer. Vervolgens ga jij in dertig de lening en de rente terug te betalen aan de bank. In die dertig jaar betaal je (gemiddeld) drie keer zoveel terug als je geleend hebt vanwege de rente. Als die rente jou 50% van je inkomen kost, dan moet je daar dus 15 jaar voor werken. Nu heeft dat geld waarde gekregen omdat jij daarvoor 15 jaar arbeid geleverd hebt. Terwijl de bank er niets voor deed. Al het geld dat jij de bankier betaalt, is pure rijkdom voor die bankier. Hij kan er nu iedere vorm van arbeid (een villa, een jacht, bedienden etc.) voor kopen die hij maar wil. Zonder dat hij er iets voor gedaan heeft. Jij hebt, door te werken, zijn rijkdom geleverd. Je bent 15 jaar slaaf geweest.
Maar jij bent niet de enige die geld nodig heeft. Dat heeft de overheid ook. Dus leent die overheid dat van de bankiers. Die bankiers maken dat geld vervolgens uit het niets en lenen het uit. Maar dat doen ze alleen uit als er een onderpand tegenover staat. En dat onderpand bestaat uit het enige bezit waarover de overheid beschikking heeft: jij en ik, de burgers van het land. Wij zijn het onderpand. Het geleende geld moet worden terugbetaald met rente. Alleen betaalt die overheid dat niet zelf, maar dat doe jij. In de vorm van belastingen. En daarvoor je moet dus weer arbeid leveren. Als je gemiddeld 50% van je inkomen aan belastingen betaalt, ben je 6 maanden per jaar slaaf. En via het omweggetje dat overheid heet, komt de rijkdom dus weer bij de bankier. Dat is de reden waarom overheden nooit rijkdom bezitten (er is altijd tekort) en de bankiers van de wereld bijna alle rijkdom bezitten.
Iedereen denkt te weten dat bedrijven winst moeten maken. Maar waarom? Als iedere medewerker, inclusief de directeur, zijn salaris (arbeidskosten) ontvangt, waarom moet er dan nog geld overblijven? Winst wordt betaald door consumenten, en die consumenten betalen dat met het geld dat ze met hun arbeid verdiend hebben. Het zijn de werknemers (die tevens de consumenten zijn) die de winst betalen. En die winst wordt op een keer uitgegeven: er wordt nieuwe arbeid voor gekocht (bijvoorbeeld een privé-vliegtuig voor de grootaandeelhouder). Iedere keer als er een product of dienst met winst wordt verkocht, komt die winst ten goede van iemand die er geen arbeid voor geleverd heeft, maar er wel arbeid voor kan terugkopen. Winst is, net als rente en belasting, geld waar geen arbeid tegenover staat, maar waarvoor wel toekomstige arbeid geleverd gaat worden. Het is dan ook niet vreemd dat de sleutelposities bij zowel de banken als bij de machtige corporaties allemaal worden ingenomen door die ene procent die geen arbeid levert, maar wel de vruchten plukt van de arbeid van anderen: de elite.
Winst bestaat, net als belasting en rente, uit gratis arbeid. Arbeid die geleverd wordt zonder dat degene die de arbeid levert er iets voor in ruil krijgt. Arbeid van velen die ten goede komt aan enkelen. En dat leidt tot rijkdom van die enkelen. Rijkdom bestaat uit diefstal van arbeid en dus uit slavernij, en iedereen weet dat slavernij crimineel is. Dat maakt de allerrijksten tot de grootste criminelen ter wereld. Misschien moeten we daar nog eens aan denken als we weer vol bewondering naar de villa’s, jachten, Ferrari’s en privat-jets van de ‘succesvollen’ staren, maar vooral ook wanneer deze types door onze overheid en haar media geportretteerd worden als de drijvende krachten achter de ‘economie’. Die voor ‘werkgelegenheid’ zorgen. Het ontmaskert die overheid als collaborateurs aan deze misdaad.
Het zijn juist deze rijken die ongelimiteerd parasiteren op de arbeid van anderen, en die daarmee de veroorzakers zijn van permanente en groeiende schaarste. Simpelweg omdat (gemiddeld) 90% van alle arbeid ten goede komt aan 1% van de wereldbevolking: de elite. En dat is een scheefgroei die alsmaar schever groeit: de rijken worden steeds rijker en de armen steeds armer.
Zowel hun rijkdom als onze armoede worden gegenereerd door onze arbeid. En zo werken wij zelf aan onze eigen slavernij.
Top artikel. Ik lees het woord Elite tig keer. _Martijn_ kom er maar in.
Helder artikel!
Die 50% belasting is nog heel optimistisch
. Je betaald alleen al minstens 50% aan belasting over je salaris (je werkgever doet dit voor jou). Daar komt nog de btw op alles wat je koopt bovenop, en alle andere belastingen die hiernaast staan: wegenbelasting, vermogensbelasting, etc.
Rijkdom kan dus alleen maar bestaan uit slavernij.
In dit systeem inderdaad. Als je de vrijheid neemt om even buiten geld om te denken, dan is het simpel om te bedenken dat de hele wereld rijk zou kunnen zijn. We hebben de technologie om iedereen alles te geven wat ze nodig hebben, en nog 80% van de planeet aan de natuur te geven. Het enige wat dit verhinderd is geld, macht en het allerbelangrijkste: het denken en daar naar handelen van alle mensen. Het denken en handelen van mensen is hetgeen wat dit geldsysteem en de machtselite in stand houdt.
@ GHL,
12x
Tijd om iets te doen of wellicht niets te doen dat dit systeem in stand houdt.
Een uitruil van arbeid in plaats van een uitruil van geld lost alle bezwaren op. Iedereen een uurtje extra voor de zieken en zwakkeren in de samenleving en binnen de kortste keren werken we slechts 10 uur per week en kunnen we allemaal over Ferrari’s etc. beschikken.
Ben net terug van een vakantie in de middle of nowhere in Frankrijk waar een bakker met twee stokbroden naar een café gaat en er een paar kopjes koffie drinkt, komt geen geld aan te pas, geen belasting en ook geen winst. ‘t lijkt zo simpel en ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat het moeilijker zou moeten zijn dan dit.
@ Michel,
Die 50% belasting is nog heel optimistisch .
Klopt. Maar het rekent zo lekker makkelijk in een voorbeeld.
Verder helemaal eens met je comment!
@ Rediscover,
Klopt helemaal.
Raar woord rijk-dom.
Iedereen denkt te weten dat bedrijven winst moeten maken. Maar waarom? Als iedere medewerker, inclusief de directeur, zijn salaris (arbeidskosten) ontvangt, waarom moet er dan nog geld overblijven?
Hier is een tegenwerping: innovatie.
Daar zit een waarheid in.
De vraag die we dan ook moeten stellen is: functioneert het kapitalisme wel optimaal als innovatief systeem?
Vooruitgangsdenken wat is het waard?
Het destructieve karakter ervan naar de natuur is wel duidelijk. Niet zo goed. Maar dat is een gevolg.
Kijkend naar het systeem vermoed ik dat we, duurbetaald, het wiel steeds opnieuw uitvinden. Veel gaat verloren in grassroots waar al bomen zijn geëvolueerd. Afgeschermd door patenten of uit het publieke domein gehouden.
Daarbij is het creatieve karakter van de mens ook wat overschat. Het lijkt heel wat, zo een computer. Maar het is hetzelfde simpele dingetje heel vaak, chips. Ook uw beeldscherm, met een lamp erachter.
Juist de de groeipunt van de ontwikkeling, uitvindingen, wordt gesnoeid.
Het feit dat de meeste technologie in het publieke domein het licht heeft gezien in het militair-industrieel complex, toont de machtsstructuur en het relatieve karakter van de innovatieve kracht van de vrije markt.
Dat laatste is vooral rondschuiven en toegevoegde waarde bedenken. Wisselbare frontjes voor je mobiel. Een opgeleukte userinterface die ook onoverzichtelijk is.
Beheheheh.
Senseotje?
Alleen als je mokka hebt.
Mooi duidelijk verhaal
@ ongesgoolde
Idd een raar woord :p
Zou het de twee tegenpolen aangeven?
RIJK(slim) en DOM(arm)
Waarschijnlijk heeft één of andere pief ooit gezegd dat hij al veel rijkdom had geschapen ^^
Een goed verhaal alleen de elite zal er zich weinig van aantrekken.
Kijk alleen al eens naar ons koningshuis de kinderen van Willem Alexander en Maxima,die zijn geboren in een gespreid bedje die zullen nooit wat te kort komen.
En de Paris Hiltons van deze wereld hebben ook nog nooit een maand eerlijk gewerkt maar leven in weelde!
Maar er is èèn manier voor de gewone man om rijk te worden en dat is de loterij te winnen! Maar omdat die mensen vaak niet weten hoe met veel geld om tegaan eindigen ze toch nog vaak berooid naar een aantal jaren.
Dus het zal voor het merendeel van ons zwoegen blijven voor een paar rotcenten.
@ Sluwe vos,
Zolang wij er met ons allen aan mee blijven doen wel.
Maar als iedereen bewust wordt van de opzettelijke misdadigheid van dit systeem dan zou het mogelijk zijn dat de mensheid hier haar medewerking niet meer aan verleent. Dan kunnen we die hele elite negeren, en een systeem verzinnen waarbinnen de vruchten van arbeid toekomen aan degene die deze arbeid geleverd heeft, i.p.v. een kleine elite.
Aan zo’n systeem wordt overigens gewerkt. Daarover binnenkort meer.
Staat het mensen vrij dit verhaal te verspreiden?
Zoals je zelf al zei, is er veel mogelijk als mensne zich hiervan bewust worden. Tegenwoordig word de hersendode menigte zich bewust van dingen door media als communitiesites, Iphone-applicaties en kettingmailtjes. Nou lijkt het mij niet echt done om dit wat lukraak rond te mailen, of er een hele applicatie voor te schrijven, maar het verspreiden via bijv. Hyves (of dergelijke sites) moet toch een beetje bekendheid zaaien?
@ A_White_Rose:
Zie onze Creative Commons licentie via het (CC) BY-SA knopje onderaan elk artikel.
Even voor de zekerheid, het staat mij vrij om dit te gebruiken, mits ik de auteur vermeld? Of begrijp ik iets verkeerd van de CC BY-SA?
Correct @ A_White_Rose
Dan ga ik eens kijken of ik wat van mijn “vrienden” (als men dat zo kan noemen op communitie-sites) hier wat van willen leren.
Alvast bedankt, en ondanks mijn eerdere posts was ik het vergeten, maar uitermate goed geschreven @ Pieter
Dank je A_White_Rose.
Spread the word!
“Voor iedere euro of dollar die in omloop is, heeft iemand gewerkt.”
Dit is natuurlijk onzin, zeker als je stelt dat (centrale) banken het geld drukken en uitlenen aan de staat met rente. Geld in dit systeem is dus een schuld-eenheid ($ = Fed. Reserve Note). Wij mogen de rente betalen. De economie moet blijven groeien met minstens 3% anders krijgen we inflatie (vanwege de geldcreatie). Deze groei kan niet eeuwig doorgaan en maakt de planeet kapot.
Verder zijn de definities van waarde/rijkdom/armoede te beperkt. Lees dit artikel eens. Arbeid wordt steeds minder belangrijk in dit tijdperk van financierskapitaal:
http://www.globalinfo.nl/Achtergrond/waarom-de-crisis-verergert.html
“Wat creëert de arbeid? Hij creëert rijkdom, zeker, maar hij creëert rijkdom op een contradictorische manier. Aan de ene kant is er reële rijkdom, of materiële rijkdom (nuttige producten), en aan de andere kant is er waarde (kapitaliseerbaar). Door de twee soorten van rijkdom gelijk te stellen, veroordeelt men zichzelf om niets te begrijpen, noch van de waarheid van de economie, noch van de crisis – en dat is waarom de meerderheid van de zogenaamde “experts” niets begrijpen, noch van het ene, noch van het andere. Nochtans is de waarde het tegengestelde van de reële rijkdom, en de groei van de waarde gebeurt ten koste van de reële rijkdom, met als gevolg dat de groei van de waarde in feite groei van de armoede is.”
Wederom een goed stuk Pieter! Ik zal het stuk op mijn Hyve zetten en iedereen erop attenderen. Miss schudt het weer een paar mensen wakker!
Keep up the good work!
Arjan was me hier voor zie ik, maar Secret of Oz is al ruim een half jaar uit als het niet meer is, zeker een van de beste documentaires over dit onderwerp.
Op het moment ben ik ‘The Lost Science of Money’ aan het lezen, een geweldig boek en heel erg uitgebreid en duidelijk geschreven. Iedereen die wil weten hoe geld echt werkt en de geschiedenis wil leren vanuit het perspectief van geld raad ik het aan.
Iedereen die de wereld wil verbeteren trouwens ook, want als je niet weet dat het niet werkt zoals het nu werkt, kun je het ook niet oplossen.
Mijn oorspronkelijke reply was, voordat ik mijn wachtwoord resette:
Voor iedere euro of dollar die in omloop is, heeft iemand gewerkt.
Hoezeer ik de motivatie van je column niet in twijfel trek, is dit klinkklare onzin.
Het hele leuke aan geld is namelijk dat het niemand iets hoeft te kosten en er zijn tijden geweest in de geschiedenis van de aarde dat dit ook zo was, hoe denk je dat het Romeinse Koninkrijk zo snel kon groeien?
Dat grondstoffen gratis zijn is iets dat wij onszelf wijsmaken, die rekening krijgen we ooit gepresenteerd.
Belasting bestaat er voor een groot deel, omdat we zoiets als een staatsschuld hebben… wat overigens niet nodig is, want in plaats van krediet te lenen kunnen we ook geld in omloop brengen. Zonder Schuld.
Als iedere medewerker, inclusief de directeur, zijn salaris (arbeidskosten) ontvangt, waarom moet er dan nog geld overblijven?
Om investeringen te doen?
Om geld achter de hand te hebben tijdens slechte tijden? Om daadwerkelijk vooruitgang, voor de onderneming, te boeken?
Het beroemde profit incentive.
Helaas brengt dit ook hele nare dingen met zich mee.
Een handelaar is namelijk alleen geïnteresseerd in de ruilwaarde van zijn goederen, niet in de gebruikswaarden, dus de beschikbaarheid, de hoeveelheid, de conditie van die goederen interesseert hem alleen als het de klant interesseert.
Deze video is ook leuk:
“Een handelaar is namelijk alleen geïnteresseerd in de ruilwaarde van zijn goederen, niet in de gebruikswaarden, dus de beschikbaarheid, de hoeveelheid, de conditie van die goederen interesseert hem alleen als het de klant interesseert.”
> dit is precies waar het eerder genoemde artikel van globalinfo over gaat!
Ik ben er steeds meer van overtuigt dat de huidige crisis niet om ‘de crisis van Het Kapitalisme’ gaat maar over de (bewuste?) gevolgen van het centrale banken systeem. Willem Middelkoop waarschuwd er al jaren voor. En inderdaad: waarom heeft de staat uberhaupt een staatsschuld? Dit is gewoon absurd. Geldcreatie moet je niet aan ondemocratische instituties overlaten. Hoe gaan we dat trouwens doen in een vrije samenleving zonder staat? Wie creeert het geld? Of is het niet nodig?
Interview met Bill Still van onze libertarische vrind uit Austin
http://www.prisonplanet.com/bill-still-the-secret-of-oz-solutions-for-a-broken-economy-alex-jones-tv.html
PS: ik had economie op school moet kiezen (of misschien maar beter van niet, qua frisse blik)
Hoe gaan we dat trouwens doen in een vrije samenleving zonder staat? Wie creeert het geld? Of is het niet nodig?
Ben geen econoom, verre van dat,maar het lijkt me dat we elkaar toch nodig hebben,en dat er iets geregeld zal moeten worden waar iedereen aan bijdraagt. En een sociaal vangnet voor hen waar logischerwijs niet van is te verwachten dat zij hun deel bij kunnen dragen. Dus iedereen werkt en alles gaat centraal bewaard worden en van daar kan iedereen krijgen wat hij/zij nodig heeft. Geen excessen toelaten en alles eerlijk verdelen.
/droommode
-edit
Geen gezeik , iedereen rijk
@pieter stuurman
In grote lijnen weet ik hoe het werkt rijkdom, maar onderwoorden te brengen is moeilijk. Echt een duidelijke verhaal.
Groetjes, Faam
gesprek met David Harvey (v/h RSA cartoonfilmpje) en Alexander Cockburn
http://www.youtube.com/watch?v=0cK7_RwxMUQ&feature=channel
Het zijn de werknemers (die tevens de consumenten zijn) die de winst betalen.
In sommige bedrijven zijn werknemers haast verplicht hun artikelen van hun werkgever af te nemen.
Denk aan de praktijken van Walmart in de VS of A..
Ik vind dat je dit geweldig hebt verwoord Pieter, dank je.
+1000 en het zou een permanente link op de frontpage moeten krijgen!
Ik roep al jaren dat valuta moet worden verbonden met arbeidstijd en gebruiksrecht, maar nog nooit heb ik het zo duidelijk kunnen verwoorden.
(Ik heb hier in het forum ook een stuk gepost uit een boek dat wellicht een beter alternatief model is voor economie en politiek, in ieder geval het bestuderen waard.)
@Gash
Leuk riedeltje.
Gebruik dat tooltje van Anarchiel voor clips enzo,heeeft ie niet voor nop gedaan.
Lukt zelfs mij dus.
Precies oder het blok waar je je tekst in tikt: afbeelding, youtube video enz.
Werkt monster.
@ Arjan,
“Voor iedere euro of dollar die in omloop is, heeft iemand gewerkt.”
Dit is natuurlijk onzin, zeker als je stelt dat (centrale) banken het geld drukken en uitlenen aan de staat met rente. Geld in dit systeem is dus een schuld-eenheid ($ = Fed. Reserve Note).
Je hebt het stukje niet helemaal goed gelezen. De (centrale) banken maken inderdaad geld uit niets en lenen het uit. Maar dat uitgeleende geld komt pas in omloop als iemand daar arbeid voor levert. zoals in het voorbeeld van de aannemer.
Uitgeleend geld wordt altijd gebruikt om arbeid mee te betalen, en pas dan komt het in omloop. Niemand leent geld van een bank om het op zijn eigen bankrekening te zetten of in een ouwe sok te stoppen. Het wordt altijd geleend om ergens aan uit te geven. En aangezien alle prijzen van alle producten en diensten bestaan uit arbeid (plus winst), is er voor elke euro die in omloop is (dus ooit een keer uitgegeven is) arbeid geleverd.
@ Ma Ranoia,
Het zijn de werknemers (die tevens de consumenten zijn) die de winst betalen.
In sommige bedrijven zijn werknemers haast verplicht hun artikelen van hun werkgever af te nemen.
Denk aan de praktijken van Walmart in de VS of A..
Wereldwijd gezien zijn consumenten altijd werknemers en andersom. Bij welk bedrijf ze ook werken en welke artikelen ze ook kopen.
@ Whaha,
Dat grondstoffen gratis zijn is iets dat wij onszelf wijsmaken, die rekening krijgen we ooit gepresenteerd.
Grondstoffen zijn (in geld gedacht) wel degelijk gratis. Dat wil niet zeggen dat ze oneindig zijn. Dat is iets anders. Grondstoffen zijn door moeder aarde gemaakt, en krijgen pas GELDwaarde als er arbeid en winst aan toegevoegd worden. Waarbij winst dus geen arbeid is, maar wel betaald moet worden met arbeid (geld van de koper dat met arbeid verdiend is).
Zie trouwens ook mijn antwoord op het comment van Arjan, hierboven.
@Pieter
Als een magiër heb jij de pen i.p.v. een toverstok, net als Chiel en vele anderen hier.
Geen gewaad, maar een roze tutu
.
Als we met z’n alle zo door blijven toveren, kan het nog veel leuker gaan worden.
Maakt een diepe buiging en ziet de gordijnen die veel versluierd hebben omhoog gaan. ![]()
u meDemens
@ D,
*bloos*
Mooi stuk!
Nederland 16.600.000 inwoners
Beroepsbevolking 8.000.000
Ambtenaren 1.000.000
Inkomsten overheid ? 240.000.000.000,-
Geld verdienende Vernederlanders 7.000.000
Inkomen overheid / (geld verdienende) Alles betalende burgers = belasting
240.000.000.000,- / 7.000.000 = ? 34.285,-
Gemiddeld salaris Dhr Jan Modaal / Henk / Ingrid = ? 32.500,-
Belastingpercentage Vernederland = 105,5%
Maak ik nu een denkfout of krijg ik spontaan het gevoel dat ik daarnet snoeihard in den spreekwoordelijke aars ben genomen?
Verbeter gerust indien nodig
NEDERLAND 105,5 % BELASTING 105,5 !!!!!!!!
Maar dat uitgeleende geld komt pas in omloop als iemand daar arbeid voor levert.
Het geld is in omloop zodra de staat of burger het geleend heeft, naar mijn idee. I.h.g.v. burgers: ontstaan krediet zit geen arbeid achter, maar schulden moet wel worden terugbetaald met geld verdiend door arbeid.
Uitgeleend geld wordt altijd gebruikt om arbeid mee te betalen
Of schulden, zoals de staatsschuld.
En aangezien alle prijzen van alle producten en diensten bestaan uit arbeid (plus winst), is er voor elke euro die in omloop is (dus ooit een keer uitgegeven is) arbeid geleverd.
Voor alle materiele waarde is arbeid geleverd, niet voor kapitaal ontstaan uit financierskapitaal. Met geld kan je meer geld maken, niet meer materiele waarde, daar is inderdaad arbeid voor nodig.
Kan zijn natuurlijk dat ik een denkfout maak, verder goed stuk. Cruciaal onderwerp in deze tijd.
ps: zo’n 3% van de totale euro-voorraad is cash, rest is digitaal
@ Stijn
Wellicht vergeet je de andere 192 landen waarmee we in meer of mindere mate handelen?
Zo hebben de kinderhandjes in China geen inkomen van 32.500,- Waardoor we hier digitale horloges/radiootjes/getjets hebben die gratis worden weggegeven. Of schoenen die 5,- waard zijn maar 100,- opleveren
Klopt helemaal, helaas is het heel slecht te zien op de site van het ministerie van financien waarvan wat komt qua inkomsten. Iemand vestand en zin om dit uit te zoeken?
Over die schoenen, die zijn 4,- waard kosten 120,- en de werknemer krijgt 1,13
Het CBS weet daar wel raad mee.
http://statline.cbs.nl/statweb/
Voorbeeldje van belasting opbrengsten: http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=70122NED&D1=a&D2=44,47-55&VW=T
@ Whaha,
Als iedere medewerker, inclusief de directeur, zijn salaris (arbeidskosten) ontvangt, waarom moet er dan nog geld overblijven?
Om investeringen te doen?
Om geld achter de hand te hebben tijdens slechte tijden? Om daadwerkelijk vooruitgang, voor de onderneming, te boeken?
Uiteindelijk komt de winst altijd terecht bij de eigenaren van een bedrijf (aandeelhouders - dus niet degenen die arbeid leveren). Geld dat achter de hand gehouden wordt, wordt niet nu maar later uitgegeven om ervoor te zorgen dat het bedrijf (en dus de winst) kan continueren. Investeringen worden alleen gedaan om de winst te vergroten. Als een bedrijf kapotgeconcurreerd wordt, verdwijnt de winst naar de aandeelhouders van die concurrent. Uiteindelijk komt winst dus altijd terecht bij degenen die profiteren van de arbeid van anderen.
@ Arjan,
Voor alle materiele waarde is arbeid geleverd, niet voor kapitaal ontstaan uit financierskapitaal. Met geld kan je meer geld maken, niet meer materiele waarde, daar is inderdaad arbeid voor nodig.
Kan zijn natuurlijk dat ik een denkfout maak, verder goed stuk.
Geld gemaakt uit geld bestaat net als alle producten en diensten uit arbeid + winst. In dit geval is arbeid nul. Het bestaat dus helemaal uit winst. En die winst is geld waar geen arbeid voor geleverd is maar waar wel arbeid voor gekocht zal worden. Winst is daarmee gratis arbeid. Winst is dus slavernij.
@ Pieter: Bedankt voor je inhoudelijke reactie(s). Ik denk dat ik Het Kapitaal maar weer eens moet afstoffen.
gr, Arjan (ex-werker)
@ Pieter,
Wat kan ik zeggen wat nog niet gezegd is?
Inderdaad is dit toveren met een pen (pc)
Ik hoop dat de inspiratievibe is blijven hangen en we snel het vervolg kunnen lezen . Om naar een volgend systeem te kunnen gaan, zullen we eerst dit systeem moeten begrijpen en massaal willen loslaten, maar met heldere en duidelijke tekst/uitleg zoals hierboven, heb ik hoop dat we dat zelf nog mee gaan maken
Laat ik mij op dit nachtelijk uur dan maar aansluiten bij Chaoot; puik artikel
Weer een mooi en helder artikel Pieter , misschien een idee om wat alternatieve schoolboeken te schrijven ?
Een simple rekening:
1) Kijk naar het netto loon.
2) Kijk naar het fakturatie tarief van een uitzendburo.(hierin is eigenlijk alles inbegrepen winst, reclame, etc etc + btw.
3) Nu zul je zien dat de verhouding 1 tot 5 is.
4) Om 1 uur iets te laten doen moet je zelf 5 uur werken
5) als je 40 jaar moet werken, heb je voor 200 jaar loon verdiend.
Ik heb vandaag weer veel verdiend, maar niet gekregen!
@ johnj,
Mooi voorbeeld! En dan hebben we het alleen nog maar over Nederland. En niet over de ‘lagelonenlanden’. Wereldwijd moet de verhouding ongeveer 1 op 10 zijn, anders kon niet 90% van alle rijkdom in handen zijn van een 1% van de werelbevolking.
@ johnj,
Mooi voorbeeld! En dan hebben we het alleen nog maar over Nederland. En niet over de ‘lagelonenlanden’. Wereldwijd moet de verhouding ongeveer 1 op 10 zijn, anders kon niet 90% van alle rijkdom in handen zijn van een 1% van de werelbevolking.
Denk alleen maar aan “bepaalde vluchtelingen” als die vb 10.000 betalen voor een vlucht terwijl het maandloon 100 is.
Dan moeten deze 100 maandlonen in reserve hebben dit zijn bijna 10 jaar salarissen.
Wie heeft 10 jaarsalarissen in reserve??? vrij liggen!!!!
We praten nu van de lage loon landen, daar waar de elite ook met de Rols rond rijdt.
Mooi, helder en coherent geformuleerd artikel Pieter!
Vertel ‘t al vaker aan mensen: een bevolking hou je in voortdurende slavernij door het discretionaire inkomen (dat wat je overhoudt na betaling van alle verplichte vaste lasten) voortdurend te verlagen.
En met de inflatie en BTW erbij en her en der een boete voor flutovertredingen blijft het overgrote deel van het mensDOM zuchten onder het koninkRIJK - grrrrrrrrrrrrrrr.
@ Rediscover
Ben net terug van een vakantie in de middle of nowhere in Frankrijk waar een bakker met twee stokbroden naar een café gaat en er een paar kopjes koffie drinkt, komt geen geld aan te pas, geen belasting en ook geen winst. ‘t lijkt zo simpel en ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat het moeilijker zou moeten zijn dan dit.
Inderdaad: zo eenvoudig kan het zijn.
Maar stel dat de uitbater van het cafe geen stokbroden nodig heeft, en de bakker wil geen kopjes koffie drinken in het cafe?
Je kunt in vrijheid ruilen met een eerlijk ruilmiddel dat onbelast is. Zowel van rente, belasting als winst. Een ruilmiddel dat slechts het ruilen van arbeid mogelijk en gemakkelijk maakt.
@Pieter
Ik lees dat je bezig bent hiermee. Klopt dat Pieter?
Er bestaat overigens al een tijdje de Equi. Een eerlijk ruilmiddel dat gebaseerd is op het Overvloedsprincipe. Je kunt met dit ruilmiddel precies bereiken wat jij zo eenvoudig voorstelt Rediscover. Lees meer op www punt overvloedsprincipe punt nl
@Winst is, net als rente en belasting, geld waar geen arbeid tegenover staat…
Pieter, dankjewel voor jouw verheldering van het concept ‘winst’. Op deze manier had ik nog niet eerder naar dit concept kunnen kijken. Ook voor mij voelt het niet kloppend dat er tegenover ‘arbeid’ geen energie-uitwisseling staat en daardoor ‘winst’ gemaakt kan worden ofwel met andere woorden dat er gratis arbeid verricht wordt door medewerkers.
Vervolg
Het concept geld zoals het nu een drive is om ergens te werken, bestaat over 5 jaar helemaal niet meer in haar huidige vorm. Het is 100% doorgeprikt. Er zal nog wel ruilmiddel zijn, maar niet het geld dat we nu kennen. Dat doet iets met de wens om wel of niet bij bepaalde organisaties te blijven werken.
‘Iets plaats willen laten vinden’ zal de enige drive nog zijn die uiteindelijk over blijft.
Het barst al van de mensen die die drive hebben. Zij kunnen hun ei niet kwijt in de organisaties van nu.
Het management binnen organisaties heeft de afgelopen 60 jaren een transformatie doorlopen van data-management naar informatie-management naar procesmanagement, kennismanagement. En nu volgt een verlegging van focus naar het uiteindelijk faciliteren van groepsprocessen.
Van management naar het faciliteren van de zelfkracht… een heel andere impuls.
Faciliteren wat plaats wil vinden.
Een werkelijke transformatie is het centraal stellen van je reden van samen zijn binnen de organisatie (of samen leving), en van daaruit je organisatie modelleren. Pas aan het einde van het nieuwe modelleren, kom je de vraag tegen wat de rol van de bestuurders is, bij het faciliteren van dat wat plaats wil vinden. Zo raak je los van oude onbewuste aannames, en worden benodigde krachten expliciet gemaakt.
Daar zijn niet langer (hiërarchische) afdelingen voor nodig. Maar competenties, inzichten, kwaliteiten. Een netwerk-structuur. Faciliterend aan dat wat plaats wil vinden.
Zelf levende organisaties.
Binnen deze organisatie kan het concept ‘winst’ helemaal wegvallen. De organisatie staat dan ten dienste van alle betrokkenen.
Als ik alles dus goed begrijp vermoeit iedereen die werkt dankzij rente, belasting en winst zich naast voor zichzelf voor 4-9 anderen die allemaal niks doen?
Zijn in die 4-9 anderen dan degenen die als gevolg van leeftijd en/of beperking geen werk kunnen doen inbegrepen of word dan alleen op “de elite” gedoeld?
Eigenlijk raar dat we van alles de prijs weten, maar niet de werkelijke waarde in de zin van hoe positief iets is voor de kwaliteit van leven.
Interessant stuk.
Tegenwoordig gaat geld niet zozeer over arbeid maar over macht…
Macht verkregen door traditie, afkomst maar ook door leugens, bedrog en wapens.Je kunt nog zulke goede afspraken maken totdat er militairen met geweren aankomen of totdat je gebombaardeerd wordt.
Financiele terroristen hanteren andere methodes maar zijn net zo destructief.
@ Mistelf,
Geld is inderdaad veel meer (en in toenemende mate) een managementtool dan een ruilmiddel.
De misdadige organisatie van de huidige geldsystemen maakt het mogelijk dat 90% van de vruchten van alle arbeid terecht komt bij degenen die de geldsystemen beheersen (1% van de wereldbevolking).
Als ik alles dus goed begrijp vermoeit iedereen die werkt dankzij rente, belasting en winst zich naast voor zichzelf voor 4-9 anderen die allemaal niks doen?
In dat geval zou het nog een lovenswaardig systeem kunnen zijn en kwam het daadwerkelijk ten goede aan andere mensen, helaas werkt de praktijk iets anders.
De prijs die wij ergens voor betalen bestaat uit een aantal componenten, de fictieve waarde van de grondstof, de werkelijke waarde van de arbeid, de fictieve waarde van winst, de fictieve waarde van belasting, de fictieve waarde van inflatie en de fictieve waarde van rente welke deel uitmaakt van de investeringen nodig om het product te maken.
Je besteedbaar inkomen bestaat uit de werkelijke waarde van je arbeid minus de fictieve waarde van belasting, heffingen, premies minus BTW over aankopen.
Een hoop fictieve waarden en één enkele reële waarde.
Nu de vraag waar komt al die fictieve waarde dan aan ten goede, aan het product zelf, de waarde die we hiermee toekennen aan het product maakt het product in principe onbetaalbaar.
Zouden we enkel in Nederland handelen, dat wil zeggen met Nederlandse normen voor arbeid en betaling, dan wordt al heel snel duidelijk dat we niet verdienen wat we consumeren, het beschikbaar inkomen is simpelweg te laag.
Om toch te kunnen consumeren is het noodzakelijk dat we producten laten realiseren tegen een prijs die we wel verdienen. Dat dit zowel tot een overmatige hoeveelheid werk in Nederland als tot uitbuiting moet leiden in het buitenland is dan ook zonneklaar.
De enige werkelijke waarde van een product, de arbeid die erin is gestopt zou leidend moeten zijn bij de waardering, iedere andere waardetoekenning leidt tot tekort daar we enkel kunnen werken om te verdienen.
Het is de elite die ons bezig laat zijn om steeds harder en meer te laten werken voor steeds minder, het uiteindelijke resultaat is een overbodig grote hoeveelheid werk die we moeten verzetten om ook maar enigszins te kunnen leven.
De afhankelijkheid van dit systeem maakt dat we ziel en zaligheid verkopen om maar te kunnen leven zonder er uiteindelijk zelf beter van te worden. Handenwrijvend zien ze onze afhankelijkheid en onmacht steeds groter worden, de slavernij doet langzaam aan weer zijn intrede.
@Mascha
Maar stel dat de uitbater van het cafe geen stokbroden nodig heeft, en de bakker wil geen kopjes koffie drinken in het cafe?
Je kunt in vrijheid ruilen met een eerlijk ruilmiddel dat onbelast is. Zowel van rente, belasting als winst. Een ruilmiddel dat slechts het ruilen van arbeid mogelijk en gemakkelijk maakt.
Ik stel dat jij oude wijn in nieuwe zakken probeert te verkopen.
@ Marion,
Zorg voor onze naasten is een keuze. Een dienst die we kunnen kopen met het geld dat we in ruil voor onze arbeid krijgen, als we dat willen. En mensen willen dat (gelukkig).
Maar omdat het overgrote deel van de wereldbevolking (99%) gemiddeld maar 10% van de vruchten van haar arbeid zelf mag houden (de overige 90% gaat naar de elite: 1%), blijft er vaak te weinig over om op een waardige manier voor die naasten te zorgen.
@ongeschoolde
Leg eens uit, als je wilt, waar jij ziet dat ik oude wijn in nieuwe zakken probeer te verkopen?
De misdadige organisatie van de huidige geldsystemen maakt het mogelijk dat 90% van de vruchten van alle arbeid terecht komt bij degenen die de geldsystemen beheersen (1% van de wereldbevolking).
Dan maakt het dus niet uit of we een euro, dollar, yen of equi hebben als ruilmiddel, want hoe goed bedoeld ook de beheerders van die systemen aan het beheren ervan zijn begonnen de macht die het systeem geeft corrumpeert?
Waarom houden we het niet simpel en ruilen we geen arbeid tegen arbeid zoals in het bakker-cafébaas voorbeeld?
Weet nog van vroeger dat als mijn oma een dagje op mij en mijn broers en zussen had gepast, mijn moeder dan later een dagje de tuin van oma ging bewerken. Of mijn moeder ging een dagje de buurman helpen met de paarden en dan werkte de buurman vervolgens een dagje in de tuin van oma. Er hing in het gemeenschapshuis een bord zichtbaar en toegankelijk voor iedereen waarop een ieder zijn eigen urenstand bij kon houden. Het doel van een ieder was naast een prettig bestaan om elk jaar weer evenveel uren te hebben gegeven als te hebben ontvangen. Als dat binnen een gemeenschap werkt, dan kan dat bij andere lokale verbanden toch ook werken? Of is dat een hele naieve gedachte?
Kan me herinneren dat er alleen geld aan te pas kwam als iets de gemeenschap in kwam of uit ging.
@Mascha
1x dan.
Een ruilmiddel dat slechts het ruilen van arbeid mogelijk en gemakkelijk maakt.
En wat gaat dat nieuwe ruilmiddel worden?
@ Mascha,
Systemen als equi, lets, noppes enzovoorts zijn handelssystemen verpakt in eerlijkheid en overvloed. De eerlijkheid bestaat uit het feit dat ze zonder rente bestaan (wel enigszins inflatoir) en de overvloed bestaat uit de vrije beschikbaarheid.
Er bestaat geen één op één koppeling met werkelijke waarde, namelijk arbeid.
Dit maakt dat bij grootschalige werking van deze systemen uitbuiting op eenzelfde wijze als nu gebeurt mogelijk. Overal waar fictieve waardetoekenning plaats vindt ligt dezelfde uitkomst op de loer.
Laat handel en haar systemen nu net gaan over de prijs die men is bereid is te betalen in plaats van de daadwerkelijke kostprijs uitgedrukt in arbeid.
Weet nog van vroeger dat als mijn oma een dagje op mij en mijn broers en zussen had gepast, mijn moeder dan later een dagje de tuin van oma ging bewerken. Of mijn moeder ging een dagje de buurman helpen met de paarden en dan werkte de buurman vervolgens een dagje in de tuin van oma. Er hing in het gemeenschapshuis een bord zichtbaar en toegankelijk voor iedereen waarop een ieder zijn eigen urenstand bij kon houden. Het doel van een ieder was naast een prettig bestaan om elk jaar weer evenveel uren te hebben gegeven als te hebben ontvangen. Als dat binnen een gemeenschap werkt, dan kan dat bij andere lokale verbanden toch ook werken? Of is dat een hele naieve gedachte?
Kan me herinneren dat er alleen geld aan te pas kwam als iets de gemeenschap in kwam of uit ging.
Je maakt m’n dag helemaal goed, een werkend urensysteem waarin arbeid als ruilmiddel werkt of heeft gewerkt. Is daar nog een deel van bestaand of is het geheel verloren gegaan? Ben zéér benieuwd.
@ Marion,
Exact! Zo zou het moeten. Die gedachte wordt over het algemeen afgedaan als naief (vooral door degenen die de huidige systemen beheersen) maar is het helemaal niet.
Daarover binnenkort meer…
Er is een dergelijk ‘systeem’ Pieter en het heet Time Banks.
Een reactie op Time Banks:
Even vanuit verschillende perspectieven:
Mensen die elkaar evenwaardig willen waarderen, kunnen dat ook met Equi doen: voor elk uur 30 equi bijvoorbeeld. Dat is dan een afspraak, waar je gewoon naar kunt handelen. Als iemand dan specifiek jou in wil huren, voor meer per uur, omdat die persoon wil dat jij komend jaar echt alleen voor hem werkt, en niet voor een ander, is het aan jezelf om daar nee tegen te zeggen. Het hoeft niet in je ruilmiddel vast gelegd te worden.
Het vastleggen in je ruilmiddel, is moralistisch. Het is evenwaardigheid kunstmatig afdwingen, door te vertellen hoe evenwaardigheid er uit MOET zien: dus je ruilmiddel niet aan de evenwaardigheid van de aanwezigheid van ieder mens te koppelen (ieder even veel equi), maar zeggen dat je uren even veel waard zijn.
Dus je aanwezigheid op aarde is niets waard, als je geen uren draait….
Ik vind de uren van een vuilnisman overigens waardevoller dan die van Balkenende. Een vuilnisman is mogelijk niet zijn/haar talent aan het uitleven. Maar is misschien even een paar jaar ‘aan het binnen lopen met vies werk’, om daarna die grote wereldreis te maken. Althans, in een echte vrije markt, verdient een vuilnisman een behoorlijk bedrag. Nu niet nee.
Er moet niet meer te ‘angstig’ naar ruilmiddel verdienen gekeken worden, want binnen het Overvloedsprincipe gaat de rijkheid van de 1 niet meer ten koste van ‘de onderkant’. De ‘onderkant’ wordt niet uitgespuugd door andermans talent. Het bestaat gewoon naast elkaar.
Is mijn of jouw talent overigens in uren uit te drukken?
Als ik kijk naar mijn talent: ik bied in mijn arbeid een veilige setting, die maar weinig mensen kunnen realiseren. Ik heb er heel veel in moeten investeren om dat allemaal voor mezelf beschikbaar te stellen: reis naar India en Egypte bijvoorbeeld en dergelijke. Sommigen investeren totaal niets in hun talent. Dat is hun goed recht: ik heb daar geen oordeel op. Het is wel zo dat het er bij mij echt niet in gaat dat de uren dan even veel waarde hebben. Maar ieder die elkaar zo wil beschouwen, mag dat natuurlijk, vrije keuze. Maar als je het in je ruilmiddel ‘dichtslaat’, dan is het moralistisch.
Ik heb het gevoel dat de hang naar ‘ieders talent even veel waarde’, vooral komt uit negatieve energieën: de angst voor onderscheid, de angst ‘naar de onderkant geduwd te worden’, of anders komt er weer jaloezie etc. Dat zijn allemaal ‘voorkomings-energieen’. Dat is geen vrijheid. Het is de krachteloosheid van angst…. voorkomingsenergie, en daar dan een oplossing voor afdwingen in je ruilmiddel. We hebben hier bewustZijn op nodig in plaats van oplossingen vanuit het oude. Dit is wel logisch gezien de shit in het huidige systeem, maar oplossingen bedenken vanuit het oude, werkt niet en biedt geen vrijheid.
Iemands talent en waarde is niet in uren uit te drukken. Het is namelijk geen vast gegeven. Ook bijvoorbeeld niet in de zorg. Ik wil onderscheid kunnen maken, als ik zorg nodig heb, in wat ik belangrijk vind. Als ik denk: ‘ik heb zorg nodig, kan me niet schelen hoe die persoon is’, dan kan ik een laag uurtarief persoon binnen halen. Ik besteed mijn ruilmiddel dan liever aan een bezoek aan het theater. Als ik het heel erg belangrijk vind dat die persoon die mij verzorgt, er super netjes uitziet, en gevoel heeft voor etiquette, zal ik meer moeten betalen, en laat ik dat bezoekje aan het theater achterwege.
De markt wordt niet alleen door een talent, of een uur bepaald. Maar vooral door de interactie.
De angst dat er mensen tekort zullen komen, als het waarderen van talenten helemaal vrij is, is niet meer aan de orde met het Overvloedsprincipe. Er hoeft dus ook geen ‘voorkomende oplossing’ voor gevonden te worden.
Er is niets mis mee als iemand zo’n enorm speciaal talent heeft, dat mensen bereid zijn om er veel meer voor te betalen. Er is ook niets mis mee als die persoon dan 3 huizen kan hebben en ik niet. Ik heb geen verlangen naar 3 huizen. Ik heb er ook geen enkel probleem mee dat een ander er wel een verlangen naar heeft, en het kan betalen omdat zijn/haar uren als 5 keer meer waard beschouwd worden als de mijne. Ik heb daar geen enkel probleem mee.
Wat maakt het ene talent waardevoller dan het andere?
Dat bepaal IK zelf.
Ik ben namelijk niet iemands talent aan het beoordelen, nog iemands persoon, maar wat IK er aan heb, wat die persoon te bieden heeft, of…. er NIET aan heb, en wat ik voor het ruilmiddel dat ik heb OOK kan inhuren.
IK bepaal de waarde van een talent. Niet als vast gegeven, maar als ‘wat IK er aan denk te hebben om het in mijn leven te halen, en er bereid ben voor te geven’.
Dat mensen dit persoonlijk maken, is niet terecht.
Wel te begrijpen, vanuit het shit systeem waar we nu in zitten, dat AFdwingt met wetten wat de waarde van een mens is, en daarin onderscheid maakt. Maar met het Overvloedsprincipe, is dat valse onderscheid nu juist helemaal los gelaten.
@ Mascha,
Waardeverschil maken tussen talenten en inspanningen is een van de oorzaken van de huidige scheefgroei. Daarbij ga je ervan uit dat een uur van het leven van de ene persoon meer waard is dan een uur van het leven van en andere persoon. Oftewel: dat het leven van de één meer waard is dan het leven van de ander.
Daardoor onstaat er uiteindelijk cumulatie van rijkdom bij een kleine groep, en schaarste bij een grote groep. Precies zoals nu het geval is (1% heeft 90% van de rijkdom).
Zonder dat onderscheid zou die schaarste niet ontstaan, en zou er dus overvloed zijn voor iedereen.
Waardeverschil maken tussen talenten en inspanningen is een van de oorzaken van de huidige scheefgroei. Daarbij ga je ervan uit dat een uur van het leven van de ene persoon meer waard is dan een uur van het leven van en andere persoon. Oftewel: dat het leven van de ??n meer waard is dan het leven van de ander.
Daardoor onstaat er uiteindelijk cumulatie van rijkdom bij een kleine groep, en schaarste bij een grote groep. Precies zoals nu het geval is (1% heeft 90% van de rijkdom).
Zonder dat onderscheid zou die schaarste niet ontstaan, en zou er dus overvloed zijn voor iedereen.
@ Pieter Stuurman
Maar waarom zou dan een chirurg nog die hele opleiding gaan volgen, als ie er als putjeschepper ook kan komen?
@ Mascha,
Denk je dat het mogelijk is dit uit te leggen aan een kind in Manilla dat 12 uur per dag, 7 dagen per week moet werken enkel om voldoende te eten.
Haar waarde bedraagt op dit moment circa 0,20 euro per uur, ofwel wij zijn bereid dat voor haar te betalen, zelf houdt ze er net genoeg aan over om te eten.
Bespaar gerust 20 euro voor een theater hier en laat 100 kinderen daar samen honderd uur voor jou werken.
Als jouw talent 20 euro per uur waard is, hoeveel is voor jou dan het talent van deze kinderen waard?
Overvloed kan er zijn, als het voor iedereen zou moeten gelden dan kan het alleen op basis van gelijkwaardigheid en daarmee komen we op iets wat we allemaal zouden kunnen, het leveren van arbeid.
De uren die jij besteedt hebt aan de ontwikkeling van je talent, educatie, ervaring enzovoorts zijn door iemand anders reeds vanaf 10 jarige leeftijd betaald.
De ironie om te veronderstellen dat je daardoor meerwaarde hebt en deze ook uitbetaald wil zien is misschien iets om eens tegen het licht te houden.
Ik wil het geenszins persoonlijk maken, vervang jij door ik en je ziet mijn beweegredenen en contemplatie.
@ GHL,
Wat zou hij liever zijn: chirurg of putjeschepper?
@Pieter Stuurman
Wat zou hij liever zijn: chirurg of putjeschepper?
Dat ligt natuurlijk voor ieder anders. Ik zou liever putjeschepper zijn. Niet die hele opleiding ,maar toch dezelfde verdiensten.
-edit Ik zie hier ook het ego vraagstuk passeren. Hoe belangrijk is het ego? Het aan zien van de chirurg en/of het aanzien van de putjeschepper. Zou dat dan de drijfveer zijn? Aanzien?
Als we dan onze valuta aan een standaard-arbeidsuur koppelen,
en als we nu scholing ook gewoon vrij toegankelijk maken,
en automatisering inzetten ten gunste van het collectief,
dan kan iedereen met veel minder uren werk af en zich ontplooien en al naar gelang de afgeronde opleidingen zijn gebruiksrecht op producten uit de welvaartsproductie verhogen.
@ GHL,
In een systeem dat gebaseerd is op arbeid (uren), komt de elite buitenspel te staan. En dan komt dus die 90% rijkdom die nu in haar bezit is, beschikbaar voor iedereen. Dat houdt dus in dat iedereen 9x zo rijk wordt als nu (of even rijk en maar 1/9e van de tijd hoeven werken). De putjeschepper zou rijker zijn dan de chirurg nu. De chirurg overigens ook. Er zou overvloed zijn voor iedereen en dan is er geen reden meer voor onderscheid.
En dan kan iedereen een beroep kiezen op basis van voorkeur, talent of roeping. Dat zou bovendien de kwaliteit van de geleverde arbeid sterk verbeteren. Men zou immmers niet meer voor het geld een bepaald beroep kiezen maar vanuit gedrevenheid. In jouw geval dus putjeschepper.
@ Pieter Stuurman,
Haha. Ik adoreer niet putje schepper te zijn hoor, al kijk ik niet neer op het beroep als iemand echt die gedrevenheid zou hebben. Ik haal het als voorbeeld aan. Ik denk namelijk dat veel mensen willen lijden om daar later de vruchten van te plukken. En daarom dus die opleiding er voor willen doen. Als de “bonus” van het meer geld kunnen verdienen wegvalt,dan vraag ik me wel af of de gedrevenheid er wel is, en dat dan veel meer mensen een beroep kiezen als bijvoorbeeld rockster of een willekeurig ander beroep wat aantrekkelijk word gevonden. Terwijl het werk van de putjeschepper wel nodig kan zijn,maar waarschijnlijk zullen daar minder mensen hun ideaal hebben liggen. We kunnen toch niet allemaal de krenten uit de pap halen. Wat heb je nu aan 16 miljoen Minister presidenten. Beetje gechargeerd,maar ik denk dat je me wel begrijpt. E.e.a. is niet om je stelling onder uit te halen,want op zich vind ik het allemaal heel zinnig en wensvol. Maar mijn talent en gedrevenheid,het gaat vanzelf, is om juist die zaken er uit te halen waarvan ik denk dat dat de uitzonderingen op de regel zijn,maar die weliswaar toch reeel zijn.
@Rediscover
Dankjewel voor je manier van communiceren. Ik voel geen enkele aanval daarin.
Binnen het Overvloedsprincipe stellen we elkaar (wereldwijd afhankelijk van wat nodig is) maandelijks evenveel ruilmiddel ter beschikking. Zoveel ruilmiddel als nodig is om fysiek te kunnen bestaan. Wantoestanden in de wereld zoals jij schetst, zullen daardoor niet meer bestaan (god zij dank!).
Overvloed IS voor een ieder beschikbaar op deze manier.
@Pieter, er van uitgaan dat ik ervan uitga dat het leven van de 1 meer waard is dan dat van de ander vind ik kort door de bocht. Een dergelijk denken/voelen zit niet in mijn hart of waar dan ook maar in mijn systeem. Ik kies helder voor evenwaardigheid en gelijkwaardigheid. Zoals je weet, stellen we elkaar binnen het Overvloedsprincipe evenveel ruilmiddel beschikbaar.
Als je uren voor uren gaat vergoeden, hoe zit het dan met de persoon die volkomen verlamd is en ‘tot niets anders in staat is’ dan de hele dag in bed liggen? Hoe zit het met degeen die volkomen uitgeput niet in staat is arbeid te verrichten? Hoe zit het me degeen die gewoon geen arbeid wil verrichten? Gewoon omdat dat een innerlijke keuze is? En ook de uren arbeid zullen geregistreerd moeten worden: ook hier is macht en misbruik mogelijk.
Voor mijn gevoel voor er gezocht naar antwoorden vanuit huidige gedachten en systemen. Nog voordat er transformatie heeft plaatsgevonden. Al deze antwoorden brengen geen bewustwording en transformatie. En voor mijn gevoel is bewustZijn en transformatie wat leidt tot een samen leven waarin we elkaar onbelast in kracht laten bestaan.
@Masha
Als ik kijk naar mijn talent: ik bied in mijn arbeid een veilige setting, die maar weinig mensen kunnen realiseren.
Oh heilige dit is de zoveelste keer dat je hier verkapte reclame voor jezelf neerplempt, behoorlijk verwerpelijk.
Bah.
@ GHL,
Wat heb je nu aan 16 miljoen Minister presidenten.
Ook in een urensysteem blijft er sprake van vraag en aanbod. Wanneer iemand een werkzaamheid kiest waarnaar geen vraag is, dan kan hij geen arbeid leveren en krijgt hij er dan ook geen arbeid van anderen voor terug. Dan zal hij gedwongen zijn een andere keuze te maken. Keuze overigens die in ruime mate aanwezig zal zijn (omdat mensen nou eenmaal van alles nodig hebben). Er is altijd wel iets bij dat bij hem past, dat hij kan, en waar wel vraag naar is.
Wanneer iemand een werkzaamheid kiest waarnaar geen vraag is, dan kan hij geen arbeid leveren en krijgt hij er dan ook geen arbeid van anderen voor terug. Dan zal hij gedwongen zijn een andere keuze te maken. Keuze overigens die in ruime mate aanwezig zal zijn (omdat mensen nou eenmaal van alles nodig hebben). Er is altijd wel iets bij dat bij hem past, dat hij kan, en waar wel vraag naar is.
Krijg je dan al niet snel dat de “leuke” baantjes door bepaalde mensen/groepen/families in beslag genomen worden en dat alleen de k baantjes overblijven. Dat zie ik in ons huidige stelsel ook al. En die leuke baantjes gaan dan vanzelfsprekend over van vader/moeder op zoon/dochter, omdat die nu eenmaal daar al inzitten en het op die manier dus makkelijk kan worden overgedragen. De markt is dus al snel verzadigd. In een markt zonder geld is het dan moeilijk om goedkoper/aantrekkelijk te zijn,en je moet wel opboksen tegen de ervaring die er dan van oudsher is. Hoe doorbreek je dat?,omdat je begint zonder ervaring.
Tuurlijk. Als je het succesvolle idee hebt voor een nieuw baantje, uitvinding etc dan zit je goed,maar is dat nu al niet zo.
En wat gebeurt er als je een ongeluk krijgt en je arbeid niet meer kan doen? Of als je te oud word om te werken?
Ik zou het bijna met je eens kunnen zijn Mascha ware het niet dat ruilmiddel precies is wat het voorstelt, een middel om te ruilen.
Het hechten aan het ruilmiddel zelf, of het ter beschikking stellen genereert niets.
Het enige dat op dit aardbolletje waarde kan vertegenwoordigen en toevoegen is de mens met zijn vernuft en inzet, de rest is er.
Zolang we blijven zoeken naar een andere abstractie van werkelijke waarde zonder de daadwerkelijke waarde te onderkennen, of het nu gratis ter beschikking komt of niet, trappen we steeds weer in de zelfde valkuil.
Niets komt voor niets, ook al is er overvloedig aanwezig, nog steeds zullen we arbeid moeten leveren om te bestaan. De vraag echter is of we elkaar gelijk respecteren in inzet daarvoor (arbeid) of dat we een onderscheid gaan maken en gelijkwaardigheid verliezen.
In jouw systeem bestaat de mogelijkheid nog steeds dat een ander twee of meer malen zoveel arbeid verricht als jij door de waardering van talenten.
Het besef dat niet iedereen begaafd is met vele talenten maar wel met de mogelijkheid zich in te zetten leidt misschien tot een gemeenschappelijke deler die gelijkwaardigheid waarborgt.
@ GHL,
Er zal meer dan genoeg keuze zijn. Die keuze is er nu ook: er zijn hele volksstammen die graag zouden werken. Er is ook meer dan genoeg vraag naar dingen: de meerderheid van de mensheid leeft immers in schaarste. Het enige probleem (in de huidige situatie) bij het samenbrengen van dat aanbod en die vraag is geld. Het is onvoldoende beschikbaar (omdat 90% ervan in handen is van 1% van de werelbevolking) en daar zit de blokkade.
Ondanks het feit dat we nu maar beschikking hebben over 10% van de rijkdom, kiezen mensen er ook nu al voor om anderen (die niet kunnen werken) te ondersteunen. Wanneer we 9x zo rijk zijn, zullen we gemakkelijk meer rijkdom vrijmaken voor die zorg.
Zeitgeist: Addendum gaat hier ook over. Zeker een aanrader!
@ Mascha,
@Pieter, er van uitgaan dat ik ervan uitga dat het leven van de 1 meer waard is dan dat van de ander vind ik kort door de bocht. Een dergelijk denken/voelen zit niet in mijn hart of waar dan ook maar in mijn systeem. Ik kies helder voor evenwaardigheid en gelijkwaardigheid. Zoals je weet, stellen we elkaar binnen het Overvloedsprincipe evenveel ruilmiddel beschikbaar.
Als je uren voor uren gaat vergoeden, hoe zit het dan met de persoon die volkomen verlamd is en ‘tot niets anders in staat is’ dan de hele dag in bed liggen? Hoe zit het met degeen die volkomen uitgeput niet in staat is arbeid te verrichten? Hoe zit het me degeen die gewoon geen arbeid wil verrichten? Gewoon omdat dat een innerlijke keuze is? En ook de uren arbeid zullen geregistreerd moeten worden: ook hier is macht en misbruik mogelijk.
Zolang een systeem mogelijkheden geeft om de arbeid van de één hoger te waarderen dan de arbeid van de ander, worden de uren van de één dus hoger gewaardeerd dan de uren van de ander. En omdat we nou eenmaal een beperkt aantal uren leven, wordt daarmee het leven van de één hoger gewaarderd dan het leven van de ander. Het is niet anders.
Wat betreft zorg voor zwakkeren: hieronder het antwoord dat ik op een vergelijkbare vraag gaf aan GHL:
Ondanks het feit dat we nu maar beschikking hebben over 10% van de rijkdom (90% is in handen van 1% van de wereldbevolking), kiezen mensen er ook nu al voor om anderen (die niet kunnen werken) te ondersteunen. Wanneer we 9x zo rijk zijn, zullen we gemakkelijk meer rijkdom vrijmaken voor die zorg.
Wat betreft de registratie: met de huidige technologie is het niet moeilijk om dat onderling te regelen. Degene die de arbeid levert, meldt dat aan het systeem, en degene die deze arbeid ontvangt verifieert dat. Verder komt er niemand aan te pas.
@Pieter
Een systeem waardeert niet Pieter. Een systeem fraudeert niet. Een systeem oefent geen macht uit.
Binnen het Overvloedsprincipe zien we het zo: Het zijn jij en ik die de ander waarderen, in de zin dat we het talent van de ander waarderen in relatie tot onze behoeften. Dat zegt verder helemaal niets over de waardering die naar de persoon zelf gaat. Er is hier geen sprake van (waarde)oordeel. Slechts een voelen en daarna kiezen voor het talent van iemand in relatie tot mijn behoefte. Mijn overweging kan daarbij heel anders uitvallen dan de overweging van die van jou: er is volkomen evenwaardigheid en gelijkwaardigheid. Eenieder heeft dezelfde keuzemogelijkheden. Eenieder kan prima zelf zijn keuze maken. En voor zichzelf beslissen op welke manier hij de arbeidsuren, het talent van de ander wil waarderen: dat hoeft niet gestuurd te worden door middel van een systeem.
Een aantal maanden geleden hebben vuilnismannen in Amsterdam geweigerd het huisvuil nog langer op te halen. Je begrijpt dat de straten van Amsterdam al snel veranderden in een vuilnisbelt. Reken maar dat mensen het talent, de arbeid van de vuilnisman gaan waarderen. Als ze dat al niet doen. Ik vind het belangrijk dat mijn huisvuil opgehaald wordt en ben dan ook zeker bereid de arbeid, het talent van de vuilnisman te waarderen met een eerlijk ruilmiddel. Dit in tegenstelling tot de kunstschilder die een schilderij maakt dat mij niet raakt. De kunstschilder heeft er wellicht uren arbeid in verwerkt, maar ik wil zijn kunst niet. De kunstschilder kan zijn kunst (arbeidsuren) alleen ruilen met degeen die zijn/haar kunst waardeert. Hiermee maak ik het leven van de vuilnisman niet meer waard dan dat van de kunstschilder. Ik waardeer het leven van de vuilnisman niet hoger dan dat van de kunstschilder.
Waarschijnlijk is het zo dat de kunstschilder veel meer arbeidsuren in zijn/haar kunstwerk heeft verwerkt dan de vuilnisman in zijn dagtaak. Als ik jouw gedachte doortrek, komen er meer uren ter beschikking van degeen die veel uren arbeid maakt, waardoor deze persoon meer arbeidsuren (en dus ook producten) naar zich toe kan halen dan degeen die ervoor kiest minder uren te maken. Degenen die de (levens)energie ter beschikking hebben veel arbeidsuren te maken, halen dus meer ‘rijkdom’ naar zich toe.
In jouw systeem worden (arbeids)uren het machtsmiddel en de concurrentie in plaats van geld. Er is niets veranderd. Er heeft geen transformatie plaatsgevonden. Bovendien is het registratiesysteem, zoals jij voorstelt, fraudegevoelig. Nogmaals niet het systeem zelf: een systeem fraudeert niet. Het zijn de mensen die ervoor kiezen te frauderen en ook binnen jouw voorgesteld registratiesysteem is dit mogelijk.
Pieter, (on)gelijkwaardigheid, (on)evenwaardigheid, (on)macht, hebzucht… al deze aspecten zijn niet het gevolg van systemen maar van hoe wij als mens met elkaar omgaan. Dit valt dan ook niet te regelen, uit te sluiten of wat dan ook maar met behulp van systemen.
Wel kunnen we er voor kiezen op een andere manier met elkaar om te gaan. We kunnen ervoor kiezen elkaar niet te belasten. We kunnen ervoor kiezen elkaar in kracht te laten (be)staan. We kunnen kiezen voor kracht in plaats van voor macht. Dan gaat het samen leven er heel anders uitzien.
1. Geld is er voor de soldaten, voor de elite en de ambtenaar. Werkelozen krijgen geld en hebben ook geen zin meer om te werken. Een net-afgestudeerd-tandarts verdient (volkomen onterecht) 5000 a 6000 per maand. Ze hoeven alleen 6 jaar te doen wat ze verteld wordt en doen dat de rest van hun leven vervolgens vanzelf. Arbeiders denken ‘wacht maar tot ik geld heb’ maar zien de nutteloosheid er niet van in.
2. De overheid in een democratie is de gemeenschap als collectief, dus jij en ik samen. Tenzij de overheid in wezen een elite is die bang is voor volkswoede, sjiek doet met andermans geld, niet uitvoert wat ze wordt opgedragen enz. Wij werken en geven geld aan wat wij als rijkdom en waardevol zien. De verspilling aan ambtenarij en het vullen van de zakken van de elite komt doordat er te weinig behoefte aan spaarzaamheid is.
3.Ik had eerst een hele mooie baan. Ter vergoeding kreeg ik een jodefooi niet omdat het weinig was maar omdat de voldoening tien keer zoveel waard was. Nu heb ik een kutbaan voor hetzelfde geld, dat lijkt mij meer fair. Ik heb er veel minder zin in en zit veel tijd te verkutten.
4. In moslimlanden kennen ze geen rente dat betekent dat er geen behoeftebevrediging wordt uitgesteld ten koste van soberheid. In Nederland kost een huis heel veel geld maar je huis is sowieso kut, je kunt dus niks met je geld hier. Dus zit je je behoeftebevrediging uit te stellen voor Jan met de korte achternaam. Hier kun je geld verdienen maar om het uit te geven moet je weg. Alleen op het water kan je in Nederland je geld uitgeven aan iets waardevols. Dat was mijn bijdrage.
@Mascha,
Het huidige systeem cre�ert geen ongelijkheid, het staat ongelijkheid toe. Het biedt de gelegenheid tot ongelijkheid. Dat blijkt pas wanneer er van die gelegenheid misbruik gemaakt wordt. Zoals nu. De ongelijkheid is volledig uit de hand gelopen, en levert schaarste op voor 99% van de mensheid. Het systeem is niet crimineel, het systeem geeft criminelen de mogelijkheid crimineel te zijn.
Als we andere verhoudingen willen, dan zullen we dus iets moeten veranderen. Als we zouden afspreken dat een uur van de één niet waardevoller is dan een uur van de ander, dan zouden we een systeem hebben waarbinnen de huidige ongelijkheden onmogelijk zijn, en dat bovendien alleen echte waarde (arbeid) al leidraad heeft.
Fraudegevoelig is het helemaal niet, want het behoeft de goedkeuring van zowel de leverancier als de afnemer van arbeid. Bovendien, zelfs als er sprake zou zijn van fraude, dan kan dat nog maar in zeer beperkte mate: er zitten immers maar 24 uur in een dag waarvan er hooguit 16 uur aan arbeid geleverd kan worden. Iemand kan dus hooguit claimen dat hij dubbel zoveel geleverd heeft als iemand die 8 uur werkt. Dat is een verhouding van 1 op 2, en dat is heel anders dan een verschil van 90.000%, zoals nu het geval is. Daarnaast zou fraude snel opvallen, en dan zou een fraudeur zichzelf uitsluiten en zich de voordelen van het systeem ontzeggen.
Wat is er mis met gelijke waardering van arbeidsuren voor iedereen? We kunnen elkaar ook op allerlei andere manier waarderen. Anders dan door beloning, bedoel ik. Sterker nog: als die hang naar beloning (geld) overbodig wordt, dan kunnen we elkaar weer echt waarderen, zonder de factor geld die nu niet direct het beste in mensen naar boven haalt, en eerder verdeling dan verbondenheid oplevert.
Gelijke waardering voor arbeid is simpelweg een afspraak. Net zoals het huidige geld een simpele afspraak is. Alleen levert die huidige afspraak voornamelijk ellende op voor veruit de meeste mensen. Tijd om het anders te doen dus. Een afspraak is geen machtsmiddel, tenzij het een eenzijdige afspraak is (zoals nu het geval is met geld). Maar een afspraak vertegenwoordigt wel een kracht, namelijk de collectieve kracht van iedereen die zich aan de afspraak houdt. En die kracht is groter naarmate men meer voordelen van de afsptraak ervaart.
Als we ook maar iets van de huidige situatie zouden moeten leren, dan is het dat we een andere afspraak moeten maken. Een afspraak die de mogelijkheid biedt om de essentie van ruilen zo puur mogelijk te houden: arbeid tegen arbeid, en verder niets.
Tijd om iets te doen of wellicht niets te doen dat dit systeem in stand houdt.
Een uitruil van arbeid in plaats van een uitruil van geld lost alle bezwaren op. Iedereen een uurtje extra voor de zieken en zwakkeren in de samenleving en binnen de kortste keren werken we slechts 10 uur per week en kunnen we allemaal over Ferrari’s etc. beschikken.
Dat van die Ferrari’s gaat er bij mij niet zo in. Ik vermoed zelfs als geld haar
waarde verliest er helemaal geen Ferrari’s meer gemaakt gaan worden. Net als zo veel van dit soort luxe artikelen.
Dat van dat stokbrood voor een bakkie koffie gaat er nog wel in,lokaal gezien. Maar hoe wil je zoveel arbeid bij elkaar sparen zodat je dan zo’n auto kan ruilen er voor. Je hebt volgens mij niet genoeg werktijd tot je beschikking om aan die waarde te komen, die aan zo’n auto word toegekend,met en zonder geldsysteem.
Het verlies van geld zal mijns inziens ook inhouden dat die multinationals er mee kappen. Hoera! Maar logischerwijs betekent dat ook dat de hele produktielijn stopt en dat er vervangende duurzamer artikelen gemaakt moeten gaan worden. Maar Ferrari’s?
Ken je nagaan. Is net iedereen rijk,kan je niks kopen!
@ GHL,
Dit is nu net het verrassende aspect van waardering van arbeid.
Wanneer we zouden kijken naar de hoeveelheid daadwerkelijke arbeid die er verricht moet worden om één Ferrari te maken dan zou dat bestaan uit:
- Het delven van de grondstoffen
- Het maken van halffabrikaten
- Het monteren van het eindproduct
Aangezien we in staat zijn om al deze processen deels te mechaniseren of te automatiseren en redelijke efficiënte productielijnen op te zetten, wordt de de daadwerkelijke mankracht welke benodigd is voor één auto redelijk te behapstukken.
Laten we er eens van uitgaan dat deze werkelijke arbeidsduur op 1000 uur per Ferrari ligt, zou je dan 1000 uur van jouw tijd willen ruilen voor een Ferrari? Zeker wanneer je daarbij bedenkt dat je al 30 uur per week overhoudt omdat je niet meer de vruchten van je arbeid laat afromen door belastingen, rente en meer van dat soort onzalige zaken?
Een klein perspectief helpt misschien, de VW fabriek in Wolfsburg maakt 100 auto’s per dag met 1000 mensen, dit komt neer op 10 man-dagen werk voor één auto, nog wat extra dagen voor de grondstoffen en halffabrikaten en je rijdt een nieuwe Volkswagen voor een week of drie werk.
De vraag of er dan nog Ferrari’s gemaakt worden, waarschijnlijk wel want hiermee verdienen de werknemers weer arbeid van anderen.
@ rediscover
nog toet te voegen de arbeid van ontwikkeling en de arbeid voor productie middelen.
Nu zien we dat de Ferrari zoveel arbeid kost dat niemand die wil/kan hebben,
Als we rekening houden met de “productiviteit” van een persoon verschilt dit meestal tussen 1 en 2 tijdseenheden voor eenzelfde werk.
Houden we ook nog rekening met een “fouten activiteit” tussen 1 en 2 hebben we het verschil in “loonuren” van de “minst presterende” en het hoogste “rendementsinkomen” van 4 x het inkomen of te wel tussen half gemiddeld en dubel gemiddeld.
@ johnj,
Uiteindelijk wordt de prijs de gemiddelde prijs van de arbeid die nodig is voor de productie van één auto, inefficiëntie zal snel worden opgelost wanneer de prijs te hoog is, daar anders geen afzet plaats zal vinden.
Het feit dat er geen winst in zowel grondstof, transport, productie etc. zit en er geen renteverliezen hoeven te worden gecompenseerd maakt het product beschikbaar tegen daadwerkelijke kostprijs, namelijk de prijs van de benodigde arbeid. Deze zou voor sommigen te hoog kunnen zijn, misschien ook niet.
@ Rediscover.
Dat mag allemaal zo zijn en het klinkt logisch,maar zal in de aanloop wel voor problemen zorgen. Een ferrari is patent. Ik denk dat mijnheer Ferrari het niet zo ziet zitten. Wat zou zijn voordeel nog zijn? Een eliteprobleempje weliswaar ,maar evident. Die,mijnheer Ferrari, zal zeker die waarde zo hoog mogelijk willen houden en ook al zal het 1000 uren waard kunnen zijn, daar doet hij het niet voor,en hij zal nog steeds de exclusiviteit voor zijn produkt willen blijven behouden. In dit geval Ferrari, maar het kan zo voor tal van exclusieve produkten gelden.
Zelf een Ferrari maken kan nu ook al, zo’n kitcar weet je wel. Maar een echte Ferrari..!, die komt volgens een bepaald produktieschema te voorschijn. Dat kan je haast niet kopieeren.Alle knowhow en zo.
Daarbij komt, als iedereen in een Ferrari rijdt dan hoef ik al niet meer. Dat klinkt snobistisch en dat is het misschien ook wel,maar ik hou er nou eenmaal van om me te onderscheiden in het verkeer. Allemaal ego , i no ,maar het voelt nog zo lekker.
@ GHK,
Als het grote verschil in rijkdom niet zou bestaan, zou ook de behoefte om verschillen te accentueren door middel van bijvoorbeeld het bezit van een Ferrari wegvallen. Mochten de andere kwaliteiten van een Ferrari (wegligging, betrouwbaarheid, design etc.) voldoende zijn om daar ruim meer arbeidsuren voor over te hebben dan een VW’tje, dan heeft die Ferrari bestaansrecht. Anders niet. Nou en?
@ Pieter Stuurman
Als het grote verschil in rijkdom niet zou bestaan, zou ook de behoefte om verschillen te accentueren door middel van bijvoorbeeld het bezit van een Ferrari wegvallen.
Ik kan me voorstellen dat die gedachte op den duur wel zal vormen. Maar hoe zit het met alle mensen van onze tijdspanne? Het zal toch niet van de ene op de andere dag veranderen? Zelfs al zou er een nuke vallen, en daarna ,na de wederopbouw,zal men toch proberen de mooiste en grootste kar te willen hebben achter het paard? Zit het niet opgesloten in een mens,om te bezitten? Zijn er voorbeelden dat mensen niet die drang hebben in de bekende geschiedenis? Heeft geld ,ondanks de mess die het nu veroorzaakt,ook niet wat voordelen? Kunnen we gewoon de banken niet buiten spel zetten en onze eigen munt creeeren? Zonder die rente. Jaja ik weet het. Het geweld wat dan op ons afgevuurd word door de elite,maar toch,dat komt hoe dan ook toch wel.
Ik weet niet meer precies wie het zei ,maar iemand had het over de rentevrije munt die Rome zo groot had gemaakt.
Wat let ons? En als dat werkt zou je misschien alsnog het geld kunnen afschaffen.
@ GHL,
Het is nooit een munt die een beschaving groot maakt, maar het zijn altijd de mensen die dat doen met hun arbeid. Een geldsysteem kan wel een remmende factor zijn, zoals nu met het huidige geld blijkt.
Als we ervan uitgaan dat er nooit iets zal veranderen, dan zal er nooit iets veranderen.
@GHL
Het ruilmiddel waarnaar jij verlangt, is er al. De naam van het ruilmiddel is Equi en is gebaseerd op het Overvloedsprincipe. Mensen werken met dit ruilmiddel. Ik werk ermee.
Inderdaad, wat let jou? Ga voor je innerlijk verlangen en handel daarnaar.
Kijk eens op de website van het Overvloedsprincipe www punt overvloedsprincipe punt nl. Veel leesplezier!
En ik wens je veel vervulling en voldoening bij het volgen van je hartedromen.
Wow, dit verhaal is wel heel communistisch en kort door de bocht.
Als jij als anarchist anderen wilt dwingen (al is het maar sociaal of financieel) geen rente te vragen of geen winst te maken: veel succes (je prijst jezelf uit de markt)!
Ik ga in ieder geval niet aan het werk als ik daar niet de vruchten van kan plukken.
Lees je ook eens in over ‘austrian economics’, libertarisme en anarcho-kapitalisme.
Voor kapitalisme hoef je niet bang te zijn, kijk liever naar corporatisme en communisme.
@ psiborg
*zucht*
Van libertarische afkomst zeker? Tip: kijk eens wat verder dan hoe de wereld op dit moment in elkaar steekt en probeer eens te verzinnen hoe een wereld zonder het slijk der aarde eruit zou kunnen zien. En misschien is het tevens een idee om eens te vergeten dat je altijd en overal winst op moet maken. Laat dat angstige geprogrammeerde consumentistische egootje eens vieren en zeg vol overtuiging tegen jezelf: sterf maar met je kansloze en aangeleerde zucht naar schijnzekerheid in de vorm van geld.
Gaat zeker niet gebeuren he? Dacht ik al. Darn it.
@ psiborg,
Op dit moment laat je veel van je vruchten die je zelf zou kunnen plukken afromen door het systeem waar je je zo goed bij voelt, een enigszins masochistisch geheel, spank me more please. Hoe beroerder het voor je wordt, des te harder ga je erom schreeuwen en er aan vasthouden, cognitieve dissonantie in optima forma.
Er bestaat geen enkele dwang om geen rente te vragen of geen winst te maken, enkel het besef dat deze zaken funest zijn voor een samenleving die in groei en overvloed zou kunnen leven, niet voor enkelen maar voor allemaal.
Anarchie is niet per definitie A-sociaal, eerder het tegenovergestelde daar het aan een ieder de vrijheid biedt om dit of ieder ander besef te verkrijgen.
Ook fun is het idee dat eenheidsdenken, het volgen van één lijn waar iedereen zich aan zou moeten houden, het huidige systeem, niet als zwaar communistisch wordt beschouwd.
Okee, we hebben de mogelijkheid om ons te onderscheiden door de hoeveelheid geld die we ten koste van een ander uit de beperkte vijver weten te vissen, verder worden we wel geacht het systeem te blijven voeden met arbeid en conformiteit, de één wat meer dan de ander.
Stel je daadwerkelijk eens voor dat een stel anarchistische dwazen producten op de markt zou brengen tegen enkel kostprijs gerekend in arbeid, wie prijst zichzelf dan uit de markt?
@ psiborg,
Wanneer gaan we nou eens beseffen dat we in onze jacht op geld en winst hooguit de kruimels kunnen verdienen. Nogmaals 90% van alle rijkdom is in handen van 1% van de wereldbevolking. Als jij tien keer zo hard wil (blijven) werken als nodig is om die kruimels bijeen te schrapen: ga gerust je gang.
Volgens mij wil de meerderheid van de mensen echt wel delen met anderen. De kleine groep die dit niet wil is echter erg kundig en geobsedeerde door macht. Net zoals een boer makkelijk honderden koeien ‘managed’, gebeurt dat ook met mensen. Een mentaliteitsverandering zou dit kunnen veranderen, zowel van de ‘leiders’ als van de ‘burgers’.
Echter, na vele revoluties blijken de machtswellustelingen toch weer op te staan. Een genetisch foutje in de mens?
Een film als de Lord of de Rings is erg leuk. De machtsring moet vernietigd worden, ook degene met de beste voornemens kan ten prooi vallen aan machtswellust….
Als de machtswellust verdwenen is kan een nieuwe wereld opgebouwd worden….
Ik denk dat op dit moment de grote massa nog druk is met tot inzicht komen in wat er mis is, en mentaal nog vast zitten aan dit systeem. Ze kunnen zich (nog) geen voorsteling maken van hoe het anders (eerlijker en beschaafder) zou kunnen.
@ Obs
Zo is het, ook ons voorstellingsvermogen ligt aan puin
Misschien kan zo’n Nuke waar LOH naar verwijst, de tv kastjes naar verleden tijd sturen, zodat we weer waar fantasierijker en creatiever gaan worden.
@Mascha
Bedankt voor je commentaar. Ik had zijdelings al wat gelezen over de Equi,maar vandaag nog geen tijd gehad. Ik zal er wat tijd aan besteden en ben benieuwd wat de Equi aan me leven kan toevoegen
@ Chaoot
Ik hoop niet dat een nuke nodig is om ons weer fantasievol te krijgen… Het lijkt me echt het einde. Ik hou wel van die films(Mad Max en soortgelijke), over die postnatale tijd ,maar echt vrolijk word ik daar dan ook niet van. Want het leven word er hard en meedogeloos in uitgebeeld. Weinig ruimte voor fantasie,of het moet die zijn om je lijf te redden. En dan heb ik het nog niet eens over de straling waar je niet echt gezond van word. Liever geen nuke dus ![]()
Maar een gezonde wereld waar je voor je zelf en anderen kan zorgen, juich ik toe.
@ Obs
Zo is het, ook ons voorstellingsvermogen ligt aan puin
Misschien kan zo’n Nuke waar LOH naar verwijst, de tv kastjes naar verleden tijd sturen, zodat we weer waar fantasierijker en creatiever gaan worden.
Alsjeblieft niet, Je weet toch dat ik geloof dat hier op Aarde al eens zoiets is gebeurt! Moet je kijken, wat er aan culturen voorbij is gekomen om weer tot dat niveau op te klimmen. Pff nee geen nukes. De gedachte dat we telkens dit niveau bereiken en dan weer naar het stenen tijdperk worden teruggebombardeerd maakt het wel een erg nutteloze oefening.
@ Obs en GHL
Sorry ik was vergeten er een smiley bij te zetten
Ik zit echt niet te wachten op een nuke, maar de tv promoot het systeem zoals het is en zoals het moet worden (dus niet)! Vandaar mijn sarcastische opmerking…...
@ velen
Op het moment als alles in arbeid en door arbeid “verrekend” kan worden, dan is een uur een uur.
Als we het voorbeeld van transport nemen en een vrachtwagen kost gemiddeld 1 euro per km en rijd 100 km per dag. (3 uur werk wat normaal voldoende zou kunnen zijn.)
Als de betreffende chauffeur “eigenrijder” extra “hard” werkt (rijdt als een idioot) en hoge kosten voor brandstof en onderhoud heeft) dan moet hij meer uren werken voor zijn standaard prestatie, iemand die rustig rijd en minder kosten heeft, hoeft dan minder lang te werken.
Dit systeem heeft tot gevolg dat alles duidelijker is ook voor de kudde zonder invloed van de msm. Wat loont zich elke dag 1 minuten werken voor een wegwerp iets of 1 uur werken voor iets wat jaren mee gaat.
Dit houd in dat als iemand maar kort op een dag hoeft te werken de stress veel minder is met gevolg van alles van kosten, dokter en pillen etc, iedereen kan doen wat leuk is, dus doet het graag en goed.
@ GHL,
Het is nooit een munt die een beschaving groot maakt, maar het zijn altijd de mensen die dat doen met hun arbeid. Een geldsysteem kan wel een remmende factor zijn, zoals nu met het huidige geld blijkt.
Als we ervan uitgaan dat er nooit iets zal veranderen, dan zal er nooit iets veranderen.
Je draait het een beetje om. Door middel van Geldcreatie kan een overheid arbeid vragen, simpelweg doordat het haar muntstuk geldig laat zijn als belastingbetaler. Wanneer de overheid geen arbeid vraagt of dit geld via schuld creëert, zoals nu, dan ontstaan er geen groei of progressie.
Ten tijden van het Romeinse Koninkrijk en het begin van de Republiek (tot zo ongeveer de Punische oorlogen) werd een brons fiat geld systeem gehanteerd.
De rijke bovenlaag ontstond pas tijdens het keizerrijk, toen er wél plutocratie was.
Jouw systeem is best redelijk als transitiesysteem, maar heeft nog steeds dezelfde proberen die marx beschrijft:
Gebruikswaarde vs Ruilwaarde.
Jouw ‘arbeidsysteem’ maakt nog steeds een onderscheid.
Je ‘waardeert’ nog steeds fictief, aangezien gebruikswaarde niet objectief vast te leggen is en de markt in jouw systeem nog steeds bestaat, dus is er nog steeds ruilwaarde.
Ruilwaarde staat altijd in scheve verhouding tot de gebruikswaarde.
Alleen een ‘systeem’ dat uitgaat van de grondstoffen en deze als erfrecht van de gehele bevolking ziet, kan op lange termijn duurzaam zijn.
@anarchiel
Ik snap dat je een zwaar gevecht voert hier, maar ik ben niet je vijand. Ik ben een overtuigd anarchist, maar ik ben niet overtuigd van het failliet van het kapitalisme. Ik zie niet in wat er mis is met het maken van winst, het hoeft ook niet, je bent vrij om het niet te doen. Maar als je zeker wilt zijn dat je geen winst wilt maken dan moet je bij het uitruilen van goederen precies op de hoogte te zijn van de waarde van al deze goederen. Als je klanten je geen winst gunnen gaan ze tenslotte ook wel naar een concurrent die het niet doet, in een vrije markt is dit natuurlijk mogelijk. Ik vraag me wel af of dit een realiteit zal zijn.
Wat is hier een alternatief op? Je hebt recht op het doen van arbeid en je hebt recht op de vruchten van andermans arbeid? Je bent verboden winst te maken?
Als iemand ideeen los kan laten dan ben ik het wel, ik sta zeker open voor uw antwoorden.
@ psiborg,
Het huidige geldsysteem is een afspraak. Binnen deze afspraak is het in principe mogelijk om ongelimiteerd winst te maken. Winst is niets meer dan het hebben van beschikking over de vruchten van arbeid van een ander. Dat brengt jou (de winstmaker) rijkdom, en de ander schaarste. Dit heeft geresulteerd in een enorme scheefgroei. Slechts 1% van de mensheid (de superrijke elite) bezit 90% van alle rijkdom. Dat wil zeggen dat 99% van de mensen (jij en ik en verder vrijwel iedereen) het moet doen met de overgebleven 10%.
Als we dat anders willen, dan moet er een ander systeem (een andere afspraak) komen. Dan moet de mogelijkheid tot winst beperkt worden. Niet door winst te verbieden, maar door af te spreken dat we voortaan een uur arbeid niet meer dan een uur arbeid waard laten zijn. Dan kun je hooguit rijker worden dan een ander door meer te werken dan een ander. En dat is je dan gegund, maar de verhoudingen kunnen dan nooit zo uit de hand lopen als nu het geval is. Er zitten immers maar 24 uren in een dag.
Als je iets (wat dan ook) wil organiseren, dan moet je dingen afspreken. Dat is iets anders dan dwang of verbod. De organisatie werkt nou eenmaal alleen als mensen zich aan de gemaakte afspraak houden. Daarom kunnen we het bestaande systeem ook zonder probleem verlaten, simpelweg door te besluiten ons niet meer aan de oude afspraken te houden, met de doodeenvoudige reden dat het niet werkt (tenminste, niet voor ons: 99% van de mensheid). Als een nieuw systeem dan beter werkt: prima! Als dat niet het geval blijkt te zijn: dan hebben we weer iets geleerd.
Kapitalisme is gebaseerd op exponentiele groei. Als de economie elk jaar met een paar % wilt groeien, moet alles moet elk jaar met een paar % meegroeien, (jobs, geproduceerde items, grondstoffen,..) Echter de Aarde is beperkt en groeit niet mee. Bevolking kan ook niet blijven groeien. Daarom cycli van neer-en opgang waarin alles zich herhaalt.
Kapitalistisch systeem leidt tot corruptie. Geld primeerrt boven alles. Belangen van geld zijn belangrijker dan de belangen van de bevolking.
Geld regeert!!
Wie betaalt, bepaald! (steekpenningen, lobby, pharma-industrie, olie belangen,..)
Kijk naar Golf van Mexico—> Corexit (wat giftiger is dan de olie zelf) wordt gebruikt om de olie op te lossen. Dit verergert het probleem want de olie komt niet meer boven drijven, maar brokkelt af onder het wateroppervlak. Het lijkt enkel minder erg. Corexit kan ook verdampen en leiden tot extreem zure regen (zwavel)
En wat zeggen profethieen? Dat de mens in de eindtijd zal verplicht worden tot het drinken van met zwavel vergiftigd water!!
Ik vind het allemaal nog steeds kort door de bocht en zie nog geen reden waarom kapitalisme per definitie niet zal werken. Een uur doktoren ruilen voor een uur straatvuil opruimen zie ik ook niet werken. Het kapitalisme is een systeem wat prima om kan gaan met een vrije maatschappij waarin in iedereen goederen en diensten zelf op waarde schat.
Dat de een meer bezit dan een ander is niet noodzakelijk fout en de huidige problemen die op het moment op het kapitalisme worden afgeschoven zijn voornamelijk problemen van corporatisme.
Misschien een plaatje ter verduidelijking.

Wanneer we enkel kunnen werken om inkomen te vergaren, zit het probleem in de prijs, die is te hoog.
We kunnen imaginaire waardes blijven verzinnen om tegen elkaar uit te ruilen, iets als meerwaarde voor een mooi uitzicht tegen geld dat uiteindelijk omgezet wordt in arbeid.
De mogelijkheid om imaginaire waarde te laten betalen door werkelijke arbeid leidt tot usurpatie van arbeid van degenen die géén mogelijkheden hebben om anders dan door arbeid in levensbehoeften te voorzien.
Wanneer we kapitalisme in extremo zouden bezien zou een ieder winst moeten maken, ofwel direct of via zaken als derivaten. Een uur van een ieder zou door meer dan één uur van een ander gecompenseerd moeten worden, dit is een mathematische onmogelijkheid bij beperkte beschikbaarheid van uren, slechts 24 in een dag.
Het is een mooi plaatje maar ik snap niet wat voor systeem er achter zit. Wat moet het verduidelijken?
De waarde van het ene werk is niet gelijk aan de waarde van het andere werk, dat kan iedereen wel bedenken.
Verder: winst = inkomsten - uitgaven, zo hou je als productief persoon ook nog wat over om bijvoorbeeld van te eten.
Er is een simpele reden waarom een arbeidssysteem niet zou werken:
Het remt de technologische vooruitgang.
Wanneer werk wordt gewaardeerd om de kwantiteit in plaats van de kwaliteit, zal niemand investeren in apparaten die de arbeidstijd verlagen.
Laat ik er een beroemd citaat bij halen:
“De grootste ongelijkheid ontstaat wanneer je ongelijke dingen gelijk probeert te maken.”
Wanneer je de kwaliteit van iemands werk alleen uitdrukt in kwantiteit omwille van de ‘objectiviteit’ verlies je meer dan dat je er mee wint.
Geld zelf zou die functie van objectiviteit moeten hebben.
De waarde van geld wordt namelijk bepaald door zijn koopkracht en die wordt weer bepaald door hoeveel geld er in omloop is op een bepaald moment.
Zorg ervoor dat de geldhoeveelheid in gelijke verhouding blijft staan tot de grootte van de bevolking en veel komt goed.
Nee, gaat binnenkort niet gebeuren, maar het punt is dat het wél kan.
Bovendien kan bovenstaande systeem ervoor zorgen dat op den duur geld zichzelf overbodig maakt á la de republiek van Plato.
Hierbij moet ik niet vergeten te melden dat niet alleen kapitalisme, maar alle systemen die geld gebruiken, monetarisme, een gemeenschappelijk probleem hebben.
Aristoteles zag dit al en Marx heeft hier op voortgeborduurd.
Het probleem zit hem in de Law of Value.
Gebruikswaarde <> Ruilwaarde.
Iemand die iets produceert voor de markt wil zo veel mogelijk ruilwaarde. Hij interesseert zich alleen voor de gebruikswaarde als zijn klant zich daarvoor interesseert.
Gebruikerswaarde is inherent subjectief en daarom heeft het geen zin om daar in het algemeen waarde aan te koppelen.
Get rid of the middle man, get rid of Money.
Er is een simpele reden waarom een arbeidssysteem niet zou werken:
Het remt de technologische vooruitgang.
Wanneer werk wordt gewaardeerd om de kwantiteit in plaats van de kwaliteit, zal niemand investeren in apparaten die de arbeidstijd verlagen.
Het idee dat er geen concurrerende markt meer over zou blijven zou inderdaad tot die conclusie kunnen leiden. De geproduceerde goederen moeten toch afzet vinden en daar zou je de noodzaak voor technologische vooruitgang kunnen vinden.
Een lagere arbeidsgewaardeerde prijs waarbij de arbeid niet nog verder uitgebuit wordt kan tot de volgende oplossing leiden: verminderen van de hoeveelheid arbeid nodig voor productie door innovatie, mechanisering en automatisering.
Het huidige systeem heeft er ook een handje van om technologische vooruitgang af te remmen.
Het heet de paradox van het kapitalisme.
Ten einde meer winst te maken, zul je minder kosten moeten maken.
Minder kosten kan onder andere door minder arbeidskosten te genereren.
Minder loon betekent een lagere koopkracht van de consument.
Dit is deels gecompenseerd door lenen aan te moedigen.
De afzet zal hierdoor dalen.
Hierdoor daalt de prijs en is de winst van de producent niet verhoogd.
Een individu zal denken dat hij er baat bij heeft, om zijn mensen te vervangen door apparaten.
Het is alleen…
Wanneer alle producenten dit zouden doen, zijn er geen werknemers meer en dus ook geen consumenten.
Kosten -> arbeider
Afzet -> consument
arbeider = consument
Minder loon is lagere consumptie.
Ik dacht, ik zet het even simpel in schema!
Ons huidige systeem is een schuldgedreven consumptiemaatschappij.
Geen wonder dat zo veel mensen in angst leven (voor een tekort).
Daar komt hebzucht voor een deel ook vandaan, uit die angst.
Persoonlijk vind ik het allemaal heel simpel, het wordt gewoon bewust moeilijk gemaakt.
Morgen in de trein naar Amsterdam weer verder lezen in The Lost Science of Money, wat een spannend boek zeg!
Alternatieve geschiedenis uit het perspectief van geld.
Een individu zal denken dat hij er baat bij heeft, om zijn mensen te vervangen door apparaten.
Het is alleen…
Wanneer alle producenten dit zouden doen, zijn er geen werknemers meer en dus ook geen consumenten.
Dat houdt vraag over, eten, drinken, leven moeten we allemaal, consumenten blijven we derhalve. De noodzaak tot productie blijft ook, er wordt geproduceerd door de machines en we hoeven (bijna) niet meer te werken.
Utopisch? wellicht. Mogelijk? wellicht.
Het tekort dat we nu inderdaad ervaren door de ongecreëerde winst, rente en inflatie in ons monetaire systeem is bewust gecreëerd. Enkel en alleen om af te leiden van mogelijke overvloed die tot vrijheid kan leiden.
Ik twijfel nu of je doorhebt dat ik het helemaal met je eens bent, Rediscover.
Benadruk je mij nu alleen?
Anyway, ik sta ‘aan jouw kant’!
Of het bewust gedaan is… The Lost Science of Money bewijst het zelfs.
Het is alleen alweer eeuwen terug.
Ik ben alleen nog niet bij dat hoofdstuk, dus ik heb geen details paraat, sorry.
Geen enkele twijfel whaha, excuus voor de onduidelijkheid.
De inhoud van The Lost Science of Money maakt dat meer dan duidelijk, je innovatiebeperking zette me even aan tot verduidelijking.
Ik denk niet dat er ‘mijn’ kant is, hooguit een kant van bewust zijn. De eenvoud van het failliet van het systeem wordt vaak niet voor mogelijk gehouden, ben oprecht blij met een ieder die daar een visie over heeft en die wil delen, dank daarvoor.
Ja, die hang naar complexiteit blijft me verbazen.
Meestal zijn de zaken simpel.
Ik begrijp dat je het boek ook hebt (gelezen?)
Ik ben me zo in deze materie aan het verdiepen dat ik in simpele bewoordingen kan uitleggen hoe het echt zit, maar tegelijkertijd aankom bij mensen die een geheel ander perspectief hebben dan ik.
Gelukkig hebt taal wel en zaken als krediet.
Ik geef jou veel krediet.
Dat betekent dat ik je vertrouw.
De zaak tegen de Rente heb ik geschreven, maar die vind ik niet kort en krachtig genoeg.
Misschien zoiets:
Geld is een meetinstrument van de koopkracht.
Het is niet jouw bezit.
Het geeft alleen aan dat je veel kunt betalen.
Aangezien het niet jouw bezit is, zou je het ook niet mogen verhuren (uitlenen).
Nee, dat is het niet.
Ik ga maar weer eens afronden voor vandaag.
Lijkt met veel zaken zo, je moet eerst 100% kennis vergaren om later te beseffen dat je maar 3% nodig had, zo simpel lijkt het dan.
Ik heb het boek niet gelezen, een blik op de inhoudsopgave laat onderwerpen zien die al op andere wijzen tot me zijn gekomen, wellicht dat ik het aanschaf, alles in één, wel zo simpel dan weer.
Ik begrijp je perceptieverhaal zeer goed, een bijna ondoordringbare muur, hoe een breder beeld in een smaller frame te proppen.
En wat betreft geld?
Een waardeloos smeermiddel.
En dat in de meest letterlijke zin mogelijk, daar waar het enkel moet smeren en geen enkele waarde zou mogen hebben, heeft het toch waarde gekregen en is de functie veranderd.
Dit is echt goed geschreven